هر که در بند تو شد بسته ی جاوید بماند

سعدی-قطعه شماره 4
هر که در بند تو شد بسته ی جاوید بماند
پای رفتن به حقیقت نبود بندی را
بندگان شکر خداوند بگویند ولیک
چه توان گفت کرمهای خداوندی را
معنی بیتهای شعر
هر که در بند تو شد بسته ی جاوید بماند / پای رفتن به حقیقت نبود بندی را
هر کس گرفتار عشق و بندگی تو شود، برای همیشه در این بند خواهد ماند؛ زیرا کسی که در بند توست، در حقیقت توان رهایی و رفتن ندارد.
بندگان شکر خداوند بگویند ولیک / چه توان گفت کرمهای خداوندی را
بندگان خدا باید شکرگزار پروردگار باشند، اما در برابر بزرگواریها و بخششهای بیپایان خداوند، چه سخنی میتوان گفت؟
تفسیر کلی
این قطعه بیانگر آن است که هرکس دل در گرو عشق و ارادت به معشوق یا حقیقتی برتر نهد، برای همیشه در دام آن باقی میماند و راه رهایی و بازگشت برای او ممکن نیست. سعدی با اشاره به ناتوانی انسانِ اسیر، نشان میدهد که این بند نه از سر اجبار، بلکه نتیجهٔ شیفتگی و وابستگی عمیق است. در ادامه، شاعر نعمتهای الهی را چنان گسترده و بیشمار میداند که بندگان تنها میتوانند خداوند را شکر کنند و از وصف کامل کرم او ناتواناند. مضمون اصلی شعر، پیوند جاودانه با محبوب و اعتراف به عظمت و بخشندگی بیپایان خداوند است.



