خرم آن روز که چون گل به چمن بازآیی

معنی بیت‌های شعر

خرم آن روز که چون گل به چمن بازآیی
یا به بستان به در حجره من بازآیی

خوشا آن روزی که مانند گل به چمن بازگردی، یا به باغ بیایی و بر درِ حجرهٔ من حاضر شوی.

گلبن عیش من آن روز شکفتن گیرد
که تو چون سرو خرامان به چمن بازآیی

بوتهٔ شادی و خوشی من زمانی شکوفا می‌شود که تو با ناز و خرام، مانند سرو، به چمن بازگردی.

شمع من روز نیامد که شبم بفروزی
جان من وقت نیامد که به تن بازآیی

ای شمع من، هنوز روزی نرسیده است که شب تاریکم را روشن کنی؛ ای جان من، هنوز زمانی نرسیده که به وجودم بازگردی.

آب تلخ است مدامم چو صراحی در حلق
تا تو یک روز چو ساغر به دهن بازآیی

تا زمانی که تو روزی مانند جام به سوی دهانم بازگردی، زندگی‌ام همچون شرابی تلخ، پیوسته در گلویم ناخوش و آزاردهنده است.

کی به دیدار من ای مهرگسل برخیزی
کی به گفتار من ای عهدشکن بازآیی

ای کسی که مهر و محبت را بریده‌ای، چه زمانی برای دیدن من برمی‌خیزی؟ ای پیمان‌شکن، چه وقت دوباره به سخن و گفت‌وگو با من بازمی‌گردی؟

مرغ سیر آمده‌ای از قفس صحبت و من
دام زاری بنهم بو که به من بازآیی

تو مانند پرنده‌ای هستی که از قفسِ همنشینی با من به ستوه آمده‌ای؛ من دام ناله و زاری می‌گسترانم، شاید دوباره نزد من بازگردی.

من خود آن بخت ندارم که به تو پیوندم
نه تو آن لطف نداری که به من بازآیی

من خود آن‌قدر بختیار نیستم که به تو بپیوندم، و تو نیز آن اندازه لطف و محبت نداری که دوباره به سوی من بازگردی.

سعدی آن دیو نباشد که به افسون برود
هیچت افتد که چو مردم به سخن بازآیی

سعدی دیوی نیست که با افسون و جادو از میان برود؛ آیا ممکن است روزی به خود بیایی و مانند آدمیان با من سخن بگویی؟