بربود دلم در چمنی سرو روانی

معنی بیت‌های شعر

بربود دلم در چمنی سرو روانی / زرین کمری سیمبری موی میانی

در باغی، سروی روان و خوش‌خرام با کمری زرین، اندامی سیمین و میان باریک، دل مرا ربود.

خورشید وشی ماه رخی زهره جبینی / یاقوت لبی سنگ دلی تنگ دهانی

او چهره‌ای همچون خورشید، رخساری چون ماه و پیشانی‌ای درخشان مانند زهره دارد؛ لب‌هایش یاقوت‌گون، اما دلش سخت و دهانش کوچک و تنگ است.

عیسی نفسی خضر رهی یوسف عهدی / جم مرتبه‌ای تاج وری شاه نشانی

دمی جان‌بخش مانند عیسی، راه‌بلدی چون خضر و در زیبایی مانند یوسف زمان است؛ مقامش همچون جمشید بلند و نشانه‌های پادشاهی در او آشکار است.

شنگی شکرینی چو شکر در دل خلقی / شوخی، نمکینی چو نمک شور جهانی

شوخ و شیرین است و مانند شکر در دل مردم جای دارد؛ طناز و دلرباست و همچون نمک، به جهان شور و جذابیت می‌بخشد.

جادو فکنی عشوه گری فتنه پرستی / آسیب دلی رنج تنی آفت جانی

با نگاه و رفتار خود جادو می‌کند، عشوه‌گر و فتنه‌انگیز است؛ دل‌ها را می‌آزارد، تن‌ها را به رنج می‌اندازد و برای جان‌ها آفتی بزرگ است.

بیداد گری کج کلهی عربده جویی / شکر شکنی تیرقدی سخت کمانی

ستمگر، سرکش و غوغاطلب است؛ با اندامی راست و کشیده چون تیر و ابروانی سخت کمانی، شیرینی و آرامش را درهم می‌شکند.

در چشم امل معجزهٔ آب حیاتی / در باب سخن نادرهٔ سحر بیانی

در نظر آرزومندان، همچون آب حیات و مایهٔ زندگی است و در سخن گفتن، پدیده‌ای شگفت با بیانی جادویی و افسونگر است.

کی‌زلف و رخ و لعل لب او شده سعدی / آهی و سرشکی و غباری و دخانی

سعدی از زلف و چهره و لب یاقوت‌گون او چنان دگرگون و بی‌قرار شده است که چیزی جز آه، اشک، غبار و دود از او باقی نمانده است.