می خواه و گل افشان کن از دهر چه می‌جویی-همراه با معنی و تفسیر

می خواه و گل افشان کن از دهر چه می‌جویی

---

حافظ-غزل شماره 495

 

می خواه و گل افشان کن از دهر چه می‌جویی

این گفت سحرگه گل بلبل تو چه می‌گویی

مسند به گلستان بر تا شاهد و ساقی را

لب گیری و رخ بوسی می نوشی و گل بویی

شمشاد خرامان کن و آهنگ گلستان کن

تا سرو بیاموزد از قدّ تو دلجویی

تا غنچه ی خندانت دولت به که خواهد داد

ای شاخ گل رعنا از بهر که می‌رویی

امروز که بازارت پرجوش خریدار است

دریاب و بنه گنجی از مایه ی نیکویی

چون شمع نکورویی در رهگذر باد است

طرف هنری بربند از شمع نکورویی

آن طرّه که هر جعدش صد نافه ی چین ارزد

خوش بودی اگر بودی بوییش ز خوشخویی

هر مرغ به دستانی در گلشن شاه آمد

بلبل به نواسازی حافظ به غزل گویی

---

 معنی و تفسیر بیت های نخستین :

۱. می خواه و گل افشان کن از دهر چه می‌جویی / این گفت سحرگه گل بلبل تو چه می‌گویی:
حافظ خطاب به بلبل می‌گوید که شراب بنوش و گل بپاش و از دنیا چه می‌خواهی. این بیت نشان‌دهنده‌ی لذت‌جویی و رهایی از دغدغه‌های دنیوی است.

۲. مسند به گلستان بر تا شاهد و ساقی را / لب گیری و رخ بوسی می نوشی و گل بویی:
شاعر می‌گوید که در گلستان بنشین و شاهد و ساقی را در آغوش بگیر و ببوس، شراب بنوش و از بوی گل لذت ببر. این بیت بیانگر لذت‌های دنیوی و عشق زمینی است.

۳. شمشاد خرامان کن و آهنگ گلستان کن / تا سرو بیاموزد از قدّ تو دلجویی:
حافظ از معشوق می‌خواهد که مانند شمشاد خرامان کند و به گلستان بیاید تا سرو از قدّ او درس دلجویی بگیرد. این بیت نشان‌دهنده‌ی زیبایی و جذابیت معشوق است.

۴. تا غنچه ی خندانت دولت به که خواهد داد / ای شاخ گل رعنا از بهر که می‌رویی:
شاعر می‌گوید که غنچه‌ی خندان تو (معشوق) دولت را به چه کسی خواهد بخشید و از او می‌پرسد که برای چه کسی می‌روید. این بیت بیانگر جذابیت و بخشندگی معشوق است.

---

 معنی و تفسیر بیت های پایانی :

۵. امروز که بازارت پرجوش خریدار است / دریاب و بنه گنجی از مایه ی نیکویی:
حافظ می‌گوید که امروز که بازار تو پررونق است، از این فرصت استفاده کن و گنجی از نیکویی جمع کن. این بیت اشاره به استفاده از فرصت‌ها و انجام کارهای نیک است.

۶. چون شمع نکورویی در رهگذر باد است / طرف هنری بربند از شمع نکورویی:
شاعر می‌گوید که مانند شمع زیبا در معرض باد است و از او می‌خواهد که از این زیبایی استفاده کند و هنری بیافریند. این بیت بیانگر ناپایداری زیبایی و ضرورت استفاده از آن است.

۷. آن طرّه که هر جعدش صد نافه ی چین ارزد / خوش بودی اگر بودی بوییش ز خوشخویی:
حافظ از زلف معشوق سخن می‌گوید که هر حلقه‌ی آن به اندازه‌ی صد نافه‌ی چین ارزش دارد و آرزو می‌کند که بوی آن از خوش‌خویی باشد. این بیت نشان‌دهنده‌ی زیبایی و جذابیت معشوق است.

۸. هر مرغ به دستانی در گلشن شاه آمد / بلبل به نواسازی حافظ به غزل گویی:
شاعر می‌گوید که هر مرغی به دستانی در گلشن شاه آمده است، بلبل به نواسازی و حافظ به غزل‌گویی. این بیت بیانگر هنر و استعداد هر فرد در زمینه‌ی خاص خود است.

---

غزلیات حافظ شیرازی – ادبستان شعر پارسی

واژگان دشوار : مصراع بیت ها ابیات تحلیل بررسی همراه با معنا مفهوم شعر شرح کامل.