هزار دشمنم ار می‌کنند قصد هلاک
حافظ-غزل شماره 300
هزار دشمنم ار می‌کنند قصد هلاک
گرم تو دوستی از دشمنان ندارم باک
مرا امید وصال تو زنده می‌دارد
و گر نه هر دمم از هجر توست بیم هلاک
نفس نفس اگر از باد نشنوم بویش
زمان زمان چو گل از غم کنم گریبان چاک
رود به خواب دو چشم از خیال تو هیهات
بود صبور دل اندر فراق تو حاشاک
اگر تو زخم زنی به که دیگری مرهم
و گر تو زهر دهی به که دیگری تریاک
بضرب سیفک قتلی حیاتنا ابدا
لأنّ روحی قد طاب ان یکون فداک
عنان مپیچ که گر می‌زنی به شمشیرم
سپر کنم سر و دستت ندارم از فتراک
تو را چنان که تویی هر نظر کجا بیند
به قدر دانش خود هر کسی کند ادراک
به چشم خلق عزیز جهان شود حافظ
که بر در تو نهد روی مسکنت بر خاک
معنی و تفسیر بیت های نخستین
۱. هزار دشمنم ار می‌کنند قصد هلاک / گرم تو دوستی از دشمنان ندارم باک:
حافظ می‌گوید که اگر هزار دشمن قصد هلاک او را داشته باشند، اما اگر تو (معشوق) دوست او باشی، از دشمنان باکی ندارد. این بیت نشان‌دهنده‌ی عشق و وفاداری اوست.
۲. مرا امید وصال تو زنده می‌دارد / و گر نه هر دمم از هجر توست بیم هلاک:
حافظ می‌گوید که امید وصال تو (معشوق) او را زنده نگه می‌دارد، وگرنه هر لحظه از هجر (دوری) تو بیم هلاک دارد. این بیت نشان‌دهنده‌ی عشق و اشتیاق اوست.
۳. نفس نفس اگر از باد نشنوم بویش / زمان زمان چو گل از غم کنم گریبان چاک:
حافظ می‌گوید که اگر نفس‌نفس از باد بوی تو (معشوق) را نشنود، زمان‌زمان مانند گل از غم گریبان چاک می‌کند. این بیت نشان‌دهنده‌ی عشق و اشتیاق اوست.
۴. رود به خواب دو چشم از خیال تو هیهات / بود صبور دل اندر فراق تو حاشاک:
حافظ می‌گوید که دو چشم او به خواب خیال تو (معشوق) می‌رود، اما دل او در فراق تو صبور باشد، حاشا (هرگز). این بیت نشان‌دهنده‌ی عشق و اشتیاق اوست.
معنی و تفسیر بیت های پایانی
۵. اگر تو زخم زنی به که دیگری مرهم / و گر تو زهر دهی به که دیگری تریاک:
حافظ می‌گوید که اگر تو (معشوق) زخم بزنی، بهتر از این است که دیگری مرهم بگذارد، و اگر تو زهر دهی، بهتر از این است که دیگری تریاک دهد. این بیت نشان‌دهنده‌ی عشق و وفاداری اوست.
۶. بضرب سیفک قتلی حیاتنا ابدا / لأنّ روحی قد طاب ان یکون فداک:
حافظ می‌گوید که با ضرب شمشیر تو (معشوق) زندگی ما جاودانه است، زیرا روح من خوش است که فدای تو شود. این بیت نشان‌دهنده‌ی عشق و وفاداری اوست.
۷. عنان مپیچ که گر می‌زنی به شمشیرم / سپر کنم سر و دستت ندارم از فتراک:
حافظ می‌گوید که عنان (زمام) را مپیچ، زیرا اگر به شمشیرم بزنی، سر و دست تو را سپر می‌کنم و از فتراک (ترس) ندارم. این بیت نشان‌دهنده‌ی عشق و وفاداری اوست.
۸. تو را چنان که تویی هر نظر کجا بیند / به قدر دانش خود هر کسی کند ادراک:
حافظ می‌گوید که تو (معشوق) را چنان که هستی، هر کس به اندازه‌ی دانش خود درک می‌کند. این بیت نشان‌دهنده‌ی عشق و اشتیاق اوست.
۹. به چشم خلق عزیز جهان شود حافظ / که بر در تو نهد روی مسکنت بر خاک:
حافظ می‌گوید که به چشم خلق، عزیز جهان می‌شود، زیرا بر در تو (معشوق) روی مسکنت (فقر) را بر خاک می‌نهد. این بیت نشان‌دهنده‌ی عشق و وفاداری اوست.
غزلیات حافظ شیرازی – ادبستان شعر پارسی
واژگان دشوار : مصراع بیت ها ابیات تحلیل بررسی همراه با معنا مفهوم شعر شرح کامل.