جمالت آفتاب هر نظر باد-همراه با معنی و تفسیر

جمالت آفتاب هر نظر باد

حافظ-غزل شماره 104

جمالت آفتاب هر نظر باد

ز خوبی روی خوبت خوبتر باد

همای زلف شاهین شهپرت را

دل شاهان عالم زیر پر باد

کسی کو بسته ی زلفت نباشد

چو زلفت درهم و زیر و زبر باد

دلی کو عاشق رویت نباشد

همیشه غرقه در خون جگر باد

بتا چون غمزه‌ات ناوک فشاند

دل مجروح من پیشش سپر باد

چو لعل شکرینت بوسه بخشد

مذاق جان من زو پرشکر باد

مرا از توست هر دم تازه عشقی

تو را هر ساعتی حسنی دگر باد

به جان مشتاق روی توست حافظ

تو را در حال مشتاقان نظر باد

معنی بیت های نخستین

1. جمالت آفتاب هر نظر باد / ز خوبی روی خوبت خوبتر باد:
جمال تو مانند آفتاب، روشنی‌بخش هر نگاه باد. از زیبایی، روی نیکویت نیکوتر و درخشان‌تر باد. حافظ در این بیت، زیبایی معشوق را چنان توصیف می‌کند که گویی از خورشید نیز تابناک‌تر است.

2. همای زلف شاهین شهپرت را / دل شاهان عالم زیر پر باد:
همچون همای سعادت، زلفِ شاهانه‌ات دل پادشاهان جهان را زیر پرِ حمایت خود بگیرد. این بیت اشاره به جذابیت و ابهت معشوق دارد که حتی پادشاهان را مطیع خود می‌کند.

3. کسی کو بسته ی زلفت نباشد / چو زلفت درهم و زیر و زبر باد:
هر کس که اسیر زلفِ پیچ‌درپیچ تو نباشد، مانند موهای تو پریشان و سرگردان باد. حافظ در اینجا عشق‌نکردن به معشوق را همچون آشفتگی و بی‌قراری می‌داند.

4. دلی کو عاشق رویت نباشد / همیشه غرقه در خون جگر باد:
دلی که عاشق روی تو نباشد، همیشه در خون دل غوطه‌ور باد. این بیت نشان‌دهندهٔ این است که عشق‌نکردن به معشوق، رنجی جانکاه است.

معنی بیت های پایانی

5. بتا چون غمزه‌ات ناوک فشاند / دل مجروح من پیشش سپر باد:
ای بت (معشوق)، وقتی نگاهِ تیراندازت تیر می‌افکند، دل زخم‌خورده‌ام سپرِ آن تیرها باد. حافظ از غمزه‌های معشوق به عنوان تیرهای کشنده یاد می‌کند که عاشق با جان و دل می‌پذیرد.

6. چو لعل شکرینت بوسه بخشد / مذاق جان من زو پرشکر باد:
هرگاه لعلِ شیرین‌لبِ تو بوسه‌ای ببخشد، مزهٔ جان من از آن، شیرین‌تر از شکر باد. این بیت بیانگر لذت و شیرینی وصال معشوق است.

7. مرا از توست هر دم تازه عشقی / تو را هر ساعتی حسنی دگر باد:
هر لحظه عشق تازه‌ای از تو به دل من می‌رسد، و تو را هر ساعت زیبایی‌ای تازه باد. حافظ در این بیت به تجدیدپذیری عشق و زیبایی بی‌پایان معشوق اشاره می‌کند.

8. به جان مشتاق روی توست حافظ / تو را در حال مشتاقان نظر باد:
حافظ به جانِ خود مشتاق دیدار توست. ای معشوق، نگاهت همواره به حال مشتاقان باشد. این بیت نشان‌دهندهٔ اشتیاق سوزان شاعر و آرزوی توجه معشوق به عاشقان است.