دوش آگهی ز یار سفرکرده داد باد
حافظ-غزل شماره 102
دوش آگهی ز یار سفرکرده داد باد
من نیز دل به باد دهم هر چه باد باد
کارم بدان رسید که همراز خود کنم
هر شام برق لامع و هر بامداد باد
در چین طره ی تو دل بی حفاظ من
هرگز نگفت مسکن مالوف یاد باد
امروز قدر پند عزیزان شناختم
یارب روان ناصح ما از تو شاد باد
خون شد دلم به یاد تو هر گه که در چمن
بند قبای غنچه ی گل میگشاد باد
از دست رفته بود وجود ضعیف من
صبحم به بوی وصل تو جان بازداد باد
حافظ نهاد نیک تو کامت برآورد
جانها فدای مردم نیکونهاد باد
معنی بیت های نخستین
1. دوش آگهی ز یار سفرکرده داد باد / من نیز دل به باد دهم هر چه باد باد:
دیشب بادی خبر از یار سفرکرده به من داد. من نیز تصمیم گرفتم دل را به باد سپارم و هرچه پیش آید، بگذار باد. حافظ در این بیت نشان میدهد که چگونه پیامی از معشوق او را به رها کردن دل و پذیرش تقدیر تشویق کرده است.
2. کارم بدان رسید که همراز خود کنم / هر شام برق لامع و هر بامداد باد:
کار من به جایی رسید که هر شام برق درخشان و هر صبح باد را همراز خود سازم. این بیت بیانگر تنهایی شاعر است که در نبود یار، پدیدههای طبیعی را مونس خود قرار داده است.
3. در چین طره ی تو دل بی حفاظ من / هرگز نگفت مسکن مالوف یاد باد:
در پیچ و تاب موهای تو، دل بیپناه من هرگز به یاد خانه و کاشانهاش نیفتاد. حافظ در اینجا نشان میدهد که عشق به معشوق چنان او را مجذوب کرده که حتی خاطرات گذشته را نیز فراموش کرده است.
4. امروز قدر پند عزیزان شناختم / یارب روان ناصح ما از تو شاد باد:
امروز ارزش پندهای دوستان عزیز را فهمیدم. خدایا، روان نصیحتکنندگان ما را شاد بدار. این بیت حاکی از پشیمانی شاعر از نشنیدن توصیههای خیرخواهان و آرزوی خیر برای آنهاست.
معنی بیت های پایانی
5. خون شد دلم به یاد تو هر گه که در چمن / بند قبای غنچه ی گل میگشاد باد:
هر زمان که در چمن باد دگمههای پیراهن غنچه گل را میگشود، دل من از یاد تو خون میشد. حافظ در این بیت زیبا، تأثر خود از فراق یار را با تصویر گشوده شدن غنچهها مقایسه میکند.
6. از دست رفته بود وجود ضعیف من / صبحم به بوی وصل تو جان بازداد باد:
وجود ناتوان من در حال نابودی بود، اما صبحگاه با بوی وصال تو دوباره جان گرفتم. این بیت نشان میدهد که حتی یاد معشوق میتواند جان دوباره به شاعر ببخشد.
7. حافظ نهاد نیک تو کامت برآورد / جانها فدای مردم نیکونهاد باد:
حافظ آرزو میکند که طبع نیک تو به آرزوهایت برسد. جانها فدای انسانهای خوشطینت باد. در این بیت پایانی، شاعر هم برای معشوق دعا میکند و هم از انسانهای نیکسرشت تقدیر مینماید.
تفسیر شعر
غزلیات حافظ شیرازی – ادبستان شعر پارسی
واژگان دشوار : مصراع بیت ها ابیات تحلیل بررسی همراه با معنا مفهوم شعر شرح کامل.
