در چشمت ار حقیر بود صورت فقیر

سعدی-قطعه شماره 23
در چشمت ار حقیر بود صورت فقیر
کوته نظر مباش که در سنگ گوهر است
کیمخت نافه را که حقیر است و شوخگن
قیمت بدان کنند که پر مشک اذفر است
مقدمه و فضای کلی
این قطعه از سعدی بر پرهیز از داوری شتابزده و ظاهربینی تأکید میکند. شاعر با آوردن نمونههایی از سنگ و کیمِخت، نشان میدهد که ارزش حقیقی هر چیز لزوماً در ظاهر ناچیز آن آشکار نیست. فضای شعر، پندآمیز و اخلاقی است و مخاطب را به ژرفنگری و شناخت گوهر باطن فرامیخواند.
معنی بیتهای شعر
در چشمت ار حقیر بود صورت فقیر / کوته نظر مباش که در سنگ گوهر است
اگر ظاهر انسان فقیر و تهیدست در نگاهت حقیر مینماید، کوتهبین مباش؛ زیرا ممکن است در دل و وجود او گوهری ارزشمند نهفته باشد.
کیمخت نافه را که حقیر است و شوخگن / قیمت بدان کنند که پر مشک اذفر است
پوست نافه، با آنکه ظاهری ناچیز و تیره دارد، به سبب آنکه آکنده از مشک خوشبوست ارزشمند شمرده میشود؛ ارزش هر چیز به گوهر درونی آن است، نه ظاهرش.



