راهی ست راه عشق که هیچش کناره نیست
حافظ-غزل شماره 72
راهی ست راه عشق که هیچش کناره نیست
آنجا جز آنکه جان بسپارند چاره نیست
هر گه که دل به عشق دهی خوش دمی بود
در کار خیر حاجت هیچ استخاره نیست
ما را ز منع عقل مترسان و می بیار
کان شحنه در ولایت ما هیچ کاره نیست
از چشم خود بپرس که ما را که میکشد
جانا گناه طالع و جرم ستاره نیست
او را به چشم پاک توان دید چون هلال
هر دیده جای جلوه ی آن ماه پاره نیست
فرصت شمر طریقه ی رندی که این نشان
چون راه گنج بر همه کس آشکاره نیست
نگرفت در تو گریه ی حافظ به هیچ رو
حیران آن دلم که کم از سنگ خاره نیست
معنی بیت های نخستین
1. راهی ست راه عشق که هیچش کناره نیست / آنجا جز آنکه جان بسپارند چاره نیست:
راه عشق، راهی است که هیچ کناره و گریزی از آن وجود ندارد. در این راه، تنها چارهای که هست، تسلیم جان کردن است و هیچ راه فراری جز فدا کردن خود در این مسیر نیست.
2. هر گه که دل به عشق دهی خوش دمی بود / در کار خیر حاجت هیچ استخاره نیست:
هر زمان که دلت را به عشق بسپاری، لحظهای شیرین و خوش خواهد بود. در کار نیک و عاشقانه، نیازی به استخاره (طلب خیر از خدا) نیست، زیرا خود عشق بهترین راهنماست.
3. ما را ز منع عقل مترسان و می بیار / کان شحنه در ولایت ما هیچ کاره نیست:
مرا از هشدارهای عقل نترسان و شراب بیاور، زیرا عقل (مانند شحنه/کلانتر) در سرزمین عشق ما هیچ قدرتی ندارد و حرفش خریداری ندارد.
4. از چشم خود بپرس که ما را که میکشد / جانا گناه طالع و جرم ستاره نیست:
از چشمان خود بپرس که چه کسی مرا میکشد، ای جان! گناه از بخت بد و ستارهها نیست، بلکه این نگاه توست که مرا هلاک میکند.
معنی بیت های پایانی
5. او را به چشم پاک توان دید چون هلال / هر دیده جای جلوه ی آن ماه پاره نیست:
تنها با چشمی پاک و بیآلایش میتوان او را مانند هلال ماه دید، زیرا هر چشمی شایستگی دیدن آن ماهِ پاره (معشوق) را ندارد.
6. فرصت شمر طریقه ی رندی که این نشان / چون راه گنج بر همه کس آشکاره نیست:
راهی که رندان (اهل عشق) میپیمایند، مانند راه گنج نیست که برای همه آشکار باشد؛ پس این فرصت را غنیمت شمار، زیرا این مسیر بر هر کسی واضح نیست.
7. نگرفت در تو گریه ی حافظ به هیچ رو / حیران آن دلم که کم از سنگ خاره نیست:
گریههای حافظ به هیچ وجه در تو تأثیری نداشت. حیرانم از آن دلی که از سنگ سختتر است و هیچ نرمشدنی در آن نیست.
تفسیر شعر
غزلیات حافظ شیرازی – ادبستان شعر پارسی
واژگان دشوار : مصراع بیت ها ابیات تحلیل بررسی همراه با معنا مفهوم شعر شرح کامل.
