نوبهار است در آن کوش که خوشدل باشی

حافظ-غزل شماره 456
نوبهار است در آن کوش که خوشدل باشی
که بسی گُل بدمد باز و تو در گِل باشی
من نگویم که کنون با که نشین و چه بنوش
که تو خود دانی اگر زیرک و عاقل باشی
چنگ در پرده همین میدهدت پند ولی
وعظت آنگاه کند سود که قابل باشی
در چمن هر ورقی دفتر حالی دگرست
حیف باشد که ز کار همه غافل باشی
نقد عمرت ببرد غصه ی دنیا به گزاف
گر شب و روز در این قصه ی مشکل باشی
گر چه راهی ست پر از بیم ز ما تا بر دوست
رفتن آسان بود ار واقف منزل باشی
حافظا گر مدد از بخت بلندت باشد
صید آن شاهد مطبوع شمایل باشی
معنی و تفسیر بیت های نخستین :
- نوبهار است در آن کوش که خوشدل باشی / که بسی گُل بدمد باز و تو در گِل باشی:
- شاعر میگوید که بهار است و باید تلاش کنی که خوشدل باشی، زیرا گلهای زیادی خواهند شکفت و تو ممکن است در گل (غم) باشی.
- من نگویم که کنون با که نشین و چه بنوش / که تو خود دانی اگر زیرک و عاقل باشی:
- حافظ میگوید که به تو نمیگویم با چه کسی بنشینی و چه بنوشی، زیرا اگر زیرک و عاقل باشی، خود میدانی.
- چنگ در پرده همین میدهدت پند ولی / وعظت آنگاه کند سود که قابل باشی:
- شاعر میگوید که چنگ (ساز) در پرده همین پندها را به تو میدهد، اما وعظ (پند) تنها زمانی سودمند است که تو قابل (آماده) باشی.
- در چمن هر ورقی دفتر حالی دگرست / حیف باشد که ز کار همه غافل باشی:
- حافظ میگوید که در چمن (طبیعت) هر برگ دفتر حالی دیگر است و حیف است که از کار همهی آنها غافل باشی.
معنی و تفسیر بیت های پایانی :
- نقد عمرت ببرد غصه ی دنیا به گزاف / گر شب و روز در این قصه ی مشکل باشی:
- شاعر میگوید که اگر شب و روز در غصهی دنیا باشی، عمرت به باد خواهد رفت.
- گر چه راهی ست پر از بیم ز ما تا بر دوست / رفن آسان بود ار واقف منزل باشی:
- حافظ میگوید که هرچند راه رسیدن به دوست (معشوق) پر از بیم است، اما اگر واقف منزل (آگاه از راه) باشی، رفتن آسان خواهد بود.
- حافظا گر مدد از بخت بلندت باشد / صید آن شاهد مطبوع شمایل باشی:
- شاعر به خودش خطاب میکند و میگوید که اگر بخت بلندت کمک کند، صید آن شاهد مطبوع (معشوق زیبا) خواهی بود.
غزلیات حافظ شیرازی – ادبستان شعر پارسی
واژگان دشوار : مصراع بیت ها ابیات تحلیل بررسی همراه با معنا مفهوم شعر شرح کامل.