پیش از اینت بیش از این اندیشه ی عشاق بود
حافظ-غزل شماره 206
پیش از اینت بیش از این اندیشه ی عشاق بود
مهرورزی تو با ما شهره ی آفاق بود
یاد باد آن صحبت شبها که با نوشین لبان
بحث سرّ عشق و ذکر حلقه ی عشاق بود
پیش از این کاین سقف سبز و طاق مینا برکشند
منظر چشم مرا ابروی جانان طاق بود
از دم صبح ازل تا آخر شام ابد
دوستیّ و مهر بر یک عهد و یک میثاق بود
سایه ی معشوق اگر افتاد بر عاشق چه شد
ما به او محتاج بودیم او به ما مشتاق بود
حسن مه رویان مجلس گر چه دل میبُرد و دین
بحث ما در لطف طبع و خوبی اخلاق بود
بر در شاهم گدایی نکتهای در کار کرد
گفت بر هر خوان که بنشستم خدا رزاق بود
رشته ی تسبیح اگر بگسست معذورم بدار
دستم اندر دامن ساقی سیمین ساق بود
در شب قدر ار صبوحی کردهام عیبم مکن
سرخوش آمد یار و جامی بر کنار طاق بود
شعر حافظ در زمان آدم اندر باغ خلد
دفتر نسرین و گل را زینت اوراق بود
معنی بیت های نخستین
۱. پیش از اینت بیش از این اندیشه ی عشاق بود / مهرورزی تو با ما شهره ی آفاق بود:
پیش از این، عشاق بیش از این به تو میاندیشیدند و مهرورزی تو به ما در همه جهان زبانزد بود. این بیت به محبت گذشته معشوق اشاره دارد که در خاطرهها مانده است.
۲. یاد باد آن صحبت شبها که با نوشین لبان / بحث سرّ عشق و ذکر حلقه ی عشاق بود:
به یاد دارم آن شبهایی را که با لبهای شیرین (معشوق) به بحث اسرار عشق و یاد حلقه عاشقان میگذشت. حافظ به خاطرات شیرین گذشته اشاره میکند.
۳. پیش از این کاین سقف سبز و طاق مینا برکشند / منظر چشم مرا ابروی جانان طاق بود:
پیش از آنکه این آسمان آبی و گنبد مینایی برافراشته شود، چشمانداز چشمان من تنها ابروی معشوق بود. این بیت به تمرکز عاشق بر زیباییهای معشوق اشاره دارد.
۴. از دم صبح ازل تا آخر شام ابد / دوستیّ و مهر بر یک عهد و یک میثاق بود:
از آغاز آفرینش تا پایان جهان، دوستی و مهر بر اساس یک پیمان و قرارداد ثابت بوده است. شاعر به جاودانگی عشق و محبت اشاره میکند.
۵. سایه ی معشوق اگر افتاد بر عاشق چه شد / ما به او محتاج بودیم او به ما مشتاق بود:
اگر سایه معشوق بر عاشق افتاد چه اشکالی دارد؟ ما به او نیاز داشتیم و او به ما اشتیاق نشان میداد. این بیت به رابطه دوسویه عاشق و معشوق اشاره دارد.
معنی بیت های پایانی
۶. حسن مه رویان مجلس گر چه دل میبُرد و دین / بحث ما در لطف طبع و خوبی اخلاق بود:
هرچند زیبایی ماهرخان مجلس دل و دین میربود، اما گفتگوی ما درباره لطف طبیعت و زیبایی اخلاق بود. حافظ به تفاوت بین زیبایی ظاهری و باطنی اشاره میکند.
۷. بر در شاهم گدایی نکتهای در کار کرد / گفت بر هر خوان که بنشستم خدا رزاق بود:
بر درگاه شاه به گدایی نکتهای گفتم: “در هر سفرهای که نشستم، خدا روزیرسان بود”. این بیت به توکل و ایمان به روزیرسانی خداوند اشاره دارد.
۸. رشته ی تسبیح اگر بگسست معذورم بدار / دستم اندر دامن ساقی سیمین ساق بود:
اگر رشته تسبیح من گسست مرا ببخش، چرا که دستم در دامن ساقی با ساقهای نقرهای بود. این بیت به حال مستی و بیخبری عارفانه اشاره دارد.
۹. در شب قدر ار صبوحی کردهام عیبم مکن / سرخوش آمد یار و جامی بر کنار طاق بود:
اگر در شب قدر بیدار ماندهام مرا ملامت نکن، چرا که یار با جامی در کنار طاق آمد و مرا سرخوش کرد. شاعر به بیداری عارفانه در شبهای مقدس اشاره میکند.
۱۰. شعر حافظ در زمان آدم اندر باغ خلد / دفتر نسرین و گل را زینت اوراق بود:
شعر حافظ در زمان حضرت آدم در باغ بهشت، زینتبخش صفحات دفتر نسرین و گل بود. این بیت به جاودانگی و ارزش شعر حافظ اشاره دارد.
تفسیر شعر
غزلیات حافظ شیرازی – ادبستان شعر پارسی
واژگان دشوار : مصراع بیت ها ابیات تحلیل بررسی همراه با معنا مفهوم شعر شرح کامل.
