عشق تو نهال حیرت آمد-همراه با معنی و تفسیر

عشق تو نهال حیرت آمد

حافظ-غزل شماره 172

عشق تو نهال حیرت آمد

وصل تو کمال حیرت آمد

بس غرقه ی حال وصل کآخر

هم بر سر حال حیرت آمد

یک دل بنما که در ره او

بر چهره نه خال حیرت آمد

نه وصل بماند و نه واصل

آنجا که خیال حیرت آمد

از هر طرفی که گوش کردم

آواز سوال حیرت آمد

شد منهزم از کمال عزت

آن را که جلال حیرت آمد

سر تا قدم وجود حافظ

در عشق نهال حیرت آمد

معنی بیت های نخستین

۱. عشق تو نهال حیرت آمد / وصل تو کمال حیرت آمد:
عشق تو مانند نهالی است که حیرت و شگفتی می‌رویاند و وصال تو نهایت این حیرت و بهت است. این بیت نشان می‌دهد که عشق معشوق چنان شگفت‌انگیز است که مانند نهالی تازه می‌روید و وصال او اوج این حیرت و شگفتی است.

۲. بس غرقه ی حال وصل کآخر / هم بر سر حال حیرت آمد:
چنان در حال وصال غرق شده‌ام که در نهایت، باز هم به حیرت و شگفتی رسیده‌ام. حافظ بیان می‌کند که حتی در اوج وصال و نزدیکی نیز حیرت و شگفتی از بین نمی‌رود و همچنان پابرجاست.

۳. یک دل بنما که در ره او / بر چهره نه خال حیرت آمد:
یک دل را نشان بده که در راه عشق او، اثری از حیرت و شگفتی بر چهره‌اش ننشسته باشد. این بیت اشاره به این دارد که هر کس در مسیر عشق قدم بگذارد، ناگزیر نشانه‌های حیرت و بهت در او پدیدار می‌شود.

۴. نه وصل بماند و نه واصل / آنجا که خیال حیرت آمد:
در جایی که خیال حیرت و شگفتی ظاهر می‌شود، نه وصال پایدار می‌ماند و نه وصال‌کننده. حافظ به این نکته اشاره دارد که در عالم حیرت و شگفتی عشق، مفاهیم معمولی مانند وصال و واصل معنای خود را از دست می‌دهند.

معنی بیت های پایانی

۵. از هر طرفی که گوش کردم / آواز سوال حیرت آمد:
از هر سو که گوش فرا دادم، صدای پرسش و حیرت به گوشم رسید. این بیت نشان می‌دهد که حیرت عشق چنان فراگیر است که از هر طرف، پرسش‌ها و شگفتی‌های ناشی از آن به گوش می‌رسد.

۶. شد منهزم از کمال عزت / آن را که جلال حیرت آمد:
کسی که جلال و شکوه حیرت بر او ظاهر شده، از کمال عزت و بزرگی شکست خورده است. حافظ بیان می‌کند که در برابر عظمت و شکوه حیرت عشق، حتی کمال عزت و بزرگی نیز رنگ می‌بازد.

۷. سر تا قدم وجود حافظ / در عشق نهال حیرت آمد:
از سر تا پای وجود حافظ، در عشق مانند نهالی است که حیرت و شگفتی می‌رویاند. این بیت نشان می‌دهد که تمام وجود شاعر در عشق، آکنده از حیرت و شگفتی است و این حیرت در همه‌ی ابعاد وجودش ریشه دوانده است.