
سعدی-گلستان-باب ششم در ضعف و پیری
حکایت 2
پیرمردی حکایت کند که دختری خواسته بود و حجره به گل آراسته و به خلوت با او نشسته و دیده و دل درو بسته و شبهای دراز نخفتی و بذلهها و لطیفهها گفتی؛ باشد که مؤانست پذیرد و وحشت نگیرد. از جمله میگفتم: بخت بلندت یار بود و چشم بختت بیدار که به صحبت پیری افتادی پخته ، پرورده ، جهان دیده ، آرمیده ، گرم و سرد چشیده ، نیک و بد آزموده که حق صحبت بداند و شرط مودّت به جای آورد؛ مشفق و مهربان ، خوش طبع و شیرین زبان .
تا توانم دلت به دست آرم
ور بیازاریم ، نیازارم
ور چو طوطی شکر بود خورشت
جان شیرین فدای پرورشت
نه گرفتار آمدی به دست جوانی معجب خیره رای ، سر تیز ، سبک پای که هر دم هوسی پزد و هر لحظه رایی زند و هر شب جایی خسبد و هر روز یاری گیرد .
وفاداری مدار از بلبلان چشم
که هر دم بر گلی دیگر سرایند
خلاف پیران که به عقل و ادب زندگانی کنند نه به مقتضای جهل جوانی .
ز خود بهتر بجوی و فرصت شمار
که با چون خودی گم کنی روزگار
گفت : چندین برین نمط بگفتم که گمان بردم که دلش بر قید من آمد و صید من شد. ناگه نفسی سرد از سر درد برآورد و گفت: چندین سخن که بگفتی در ترازوی عقل من وزن آن سخن ندارد که وقتی شنیدم از قابله ی خویش که گفت: زن جوان را اگر تیری در پهلو نشیند به که پیری .
لَمّا رَات بَینَ یَدَی بَعلِها
شیئاً کأرخی شَفَة الصّائِمِ
تَقولُ هذا مَعهُ مَیّتٌ
وَ اِنَّما الرُّقْیَةُ للنّائِم
زن کز بر مرد ، بی رضا برخیزد
بس فتنه و جنگ از آن سرا برخیزد
پیری که ز جای خویش نتواند خاست
الا به عصا ، کی اش عصا برخیزد
فی الجمله امکان موافقت نبود و به مفارقت انجامید. چون مدت عدت برآمد عقد نکاحش بستند با جوانی تند و ترشروی ، تهی دست ، بدخوی. جور و جفا می دید رنج و عنا می کشید و شکر نعمت حق همچنان میگفت که : الحمدلله که از آن عذاب الیم برهیدم و بدین نعیم مقیم برسیدم .
با این همه جور و تندخویی
بارت بکشم که خوبرویی
با تو مرا سوختن اندر عذاب
به که شدن با دگری در بهشت
بوی پیاز از دهن خوبروی
نغز تر آید که گل از دست زشت



