ورود / عضویت



یکی مرغ زیرک، ز کوتاه بامی همراه با معنی و تفسیر

یکی مرغ زیرک، ز کوتاه بامی — (همراه با معنی و تفسیر)

یکی مرغ زیرک، ز کوتاه بامی



پروین اعتصامی – قصیده شماره 51

مرغ زیرک

یکی مرغ زیرک، ز کوتاه بامی

نظر کرد روزی به گسترده دامی

بسان ره اهرمن، پیچ پیچی

به کردار نطعی، ز خون سرخ فامی

همه پیچ و تابش، عیان گیروداری

همه نقش زیباش، روشن ظلامی

به هر دانه ای، قصه ای از فریبی

به هر ذره نوری، حدیثی ز شامی

به پهلوش، صیاد ناخوبرویی

به کشتن حریصی، به خون تشنه کامی

نه عاریش از دامن آلوده کردن

نه اش بیم ننگی، نه پروای نامی

زمانی فشردی و گاهی شکستی

گلوی تذروی و بال حمامی

از آن خدعه، آگاه مرغ دانا

به صیاد داد از بلندی سلامی

بپرسید این منظر جانفزا چیست

که دارد شکوه و صفای تمامی

بگفتا، سرایی است آباد و ایمن

فرود آی از بهر گشت و خرامی

خریدار ملک امان شو، چه حاصل

ز سرگشتگی های عمر حرامی

بخندید، کاین خانه نتوان خریدن

که مشتی نخ است و ندارد دوامی

نماند به غیر از پر و استخوانی

از آن کو نهد سوی این خانه گامی

نبندیم چشم و نیفتیم در چه

نبخشیم چیزی، نخواهیم وامی

به دامان و دست تو، هر قطره ی خون

مرا داده است از بلایی پیام

فریب جهان، پخته کردست ما را

تو، آتش نگه دار از بهر خامی

معنی بیت‌های شعر

یکی مرغ زیرک، ز کوتاه بامی / نظر کرد روزی به گسترده دامی

روزی پرنده‌ای دانا از بام کوتاهی به دام گسترده‌ای که در زمین پهن شده بود نگاه کرد.

بسان ره اهرمن، پیچ پیچی / به کردار نطعی، ز خون سرخ فامی

آن دام مانند راهی پیچ‌درپیچ و فریبنده بود و همچون سفره‌ای به خون سرخ آغشته می‌نمود.

همه پیچ و تابش، عیان گیروداری / همه نقش زیباش، روشن ظلامی

در تمام پیچ‌وتاب آن، آشکارا آشوب و گرفتاری دیده می‌شد و نقش‌های زیبایش، تاریکی را روشن می‌کرد.

به هر دانه ای، قصه ای از فریبی / به هر ذره نوری، حدیثی ز شامی

در هر دانه، داستانی از فریب نهفته بود و در هر ذره نور، نشانی از تاریکی و تیرگی دیده می‌شد.

به پهلوش، صیاد ناخوبرویی / به کشتن حریصی، به خون تشنه کامی

در کنار دام، شکارچی زشت‌رویی نشسته بود که بسیار حریص به کشتن و تشنه خون‌ریزی بود.

نه عاریش از دامن آلوده کردن / نه اش بیم ننگی، نه پروای نامی

او از آلوده کردن دامان خود شرمی نداشت و نه از رسوایی می‌ترسید و نه به آبرو و نام نیک اهمیت می‌داد.

زمانی فشردی و گاهی شکستی / گلوی تذروی و بال حمامی

گاهی گلوی قرقاول را می‌فشرد و زمانی بال کبوتر را می‌شکست.

از آن خدعه، آگاه مرغ دانا / به صیاد داد از بلندی سلامی

مرغ دانا که از آن نیرنگ آگاه شده بود، از فراز بلندی به شکارچی سلام کرد.

بپرسید این منظر جانفزا چیست / که دارد شکوه و صفای تمامی

از او پرسید: این منظره دل‌انگیز چیست که چنین شکوه و زیبایی کاملی دارد؟

بگفتا، سرایی است آباد و ایمن / فرود آی از بهر گشت و خرامی

شکارچی پاسخ داد: اینجا خانه‌ای آباد و امن است؛ فرود بیا تا در آن گردش و آسودگی کنی.

خریدار ملک امان شو، چه حاصل / ز سرگشتگی های عمر حرامی

خریدار این سرزمین امن باش؛ از سرگردانی‌ها و تباه کردن عمر چه سودی می‌بری؟

بخندید، کاین خانه نتوان خریدن / که مشتی نخ است و ندارد دوامی

مرغ خندید و گفت: این خانه را نمی‌توان خرید، زیرا چیزی جز مشتی نخ نیست و پایداری ندارد.

نماند به غیر از پر و استخوانی / از آن کو نهد سوی این خانه گامی

از کسی که به سوی این خانه گام بردارد، چیزی جز پر و استخوان باقی نمی‌ماند.

نبندیم چشم و نیفتیم در چه / نبخشیم چیزی، نخواهیم وامی

چشم خود را نمی‌بندیم تا در چاه نیفتیم؛ چیزی نمی‌بخشیم و وامی هم نمی‌خواهیم.

به دامان و دست تو، هر قطره ی خون / مرا داده است از بلایی پیام

هر قطره خونی که بر دامان و دست توست، برای من پیامی از یک بلا و مصیبت دارد.

فریب جهان، پخته کردست ما را / تو، آتش نگه دار از بهر خامی

فریب‌های جهان ما را آزموده و پخته کرده است؛ تو آتش را برای خام‌ها و ناآزمودگان نگه دار.

تفسیر کلی

شاعر در این قصیده با تصویرسازی از مرغ زیرک و دام گسترده، انسان را به هوشیاری در برابر فریب‌های ظاهری دعوت می‌کند. دام، با همه پیچیدگی و زیبایی‌اش، نمادی از خطرهایی است که در پس جلوه‌های فریبنده و وعده‌های شیرین پنهان شده‌اند. مرغ زیرک با دقت و تیزبینی درمی‌یابد که هر دانه می‌تواند نشانه‌ای از نیرنگ و هر جلوه‌ای از نور، پرده‌ای بر تاریکی باشد. پیام کلی شعر این است که خردمندی و شناخت حقیقت، انسان را از گرفتار شدن در دام فریب و ظواهر زیبا نجات می‌دهد.

‫«این مطلب با پشتیبانی هوش مصنوعی آماده و پس از ویرایش اعضای تحریریه، در سایت درج شده است.»

دیدگاهتان را بنویسید

😊
🌸🌹🌺🌻🌷🌼💐🥀😒😡😠😤😊😂❤️👍🔥🎉😍🤔😢🙏😎🥳😅🤗😴🤩😭😱💔✨💯👏🙌💪🌟💖💙💚🧡💜🤍🖤