عدل و انصاف و راستی باید

سعدی-مثنوی شماره 4
عدل و انصاف و راستی باید
ور خزینه تهی بود شاید
نکند هرگز اهل دانش و داد
دل مردم خراب و گنج آباد
پادشاهی که یار درویش است
پاسبان ممالک خویش است
معنی بیتهای شعر
عدل و انصاف و راستی باید / ور خزینه تهی بود شاید
باید عدالت، انصاف و راستی برقرار باشد؛ حتی اگر خزانه خالی باشد، چنین تهیبودنی پذیرفتنی است.
نکند هرگز اهل دانش و داد / دل مردم خراب و گنج آباد
هیچگاه انسان دانا و دادگر، دل مردم را ویران نمیکند تا خزانه و گنج خود را آباد سازد.
پادشاهی که یار درویش است / پاسبان ممالک خویش است
پادشاهی که پشتیبان و یاور تهیدستان باشد، در حقیقت نگهبان سرزمین خویش است.
تفسیر کلی
این شعر بر اهمیت عدالت، انصاف و راستی در فرمانروایی تأکید میکند و تهی بودن خزانه را در برابر بیعدالتی چندان زیانبار نمیداند. سعدی هشدار میدهد که حاکم دانا و دادگر نباید دل مردم را ویران کند تا گنج و ثروت حکومت آباد بماند. از دید او، پادشاهی که پشتیبان تهیدستان و درویشان باشد، در حقیقت نگهبان سرزمین خویش است. بنابراین، پایهٔ استواری حکومت نه ثروتاندوزی، بلکه جلب رضایت مردم و رعایت عدالت است.



