بنده‌ام گر به لطف می‌خوانی

معنی بیت‌های شعر

بنده‌ام گر به لطف می‌خوانی
حاکمی گر به قهر می‌رانی

اگر با لطف و مهربانی مرا بخوانی، بنده و فرمان‌بردار تو هستم؛ و اگر از روی خشم مرا برانی، باز هم فرمانروای من تویی.

کس نشاید که بر تو بگزینند
که تو صورت به کس نمی‌مانی

هیچ‌کس شایسته نیست که او را بر تو ترجیح دهند؛ زیرا تو در زیبایی و یگانگی به هیچ‌کس شباهت نداری.

ندهیمت به هر که در عالم
ور تو ما را به هیچ نستانی

ما تو را با هیچ‌کس در جهان عوض نمی‌کنیم، هرچند تو ما را نپذیری و بی‌ارزش به شمار آوری.

گفتم این درد عشق پنهان را
به تو گویم که هم تو درمانی

با خود گفتم این درد پنهان عشق را با تو در میان بگذارم، زیرا تنها تو می‌توانی درمانش کنی.

بازگفتم چه حاجت است به قول
که تو خود در دلی و می‌دانی

سپس با خود گفتم نیازی به گفتن نیست؛ زیرا تو خود در دل من حضور داری و از راز آن آگاهی.

نفس را عقل تربیت می‌کرد
کز طبیعت عنان بگردانی

عقل، نفس را تربیت می‌کرد تا زمام خود را از خواهش‌های طبیعی و نفسانی برگرداند.

عشق دانی چه گفت تقوا را
پنجه با ما مکن که نتوانی

می‌دانی عشق به تقوا چه گفت؟ با ما درنیفت و ستیزه نکن، زیرا توان مقابله با عشق را نداری.

چه خبر دارد از حقیقت عشق
پای بند هوای نفسانی

کسی که گرفتار خواهش‌های نفسانی است، از حقیقت عشق چه آگاهی دارد؟

خودپرستان نظر به شخص کنند
پاک بینان به صنع ربانی

خودپرستان تنها به اشخاص و ظاهر آنان نگاه می‌کنند، اما پاک‌نظران به آفرینش و هنر خداوندی توجه دارند.

شب قدری بود که دست دهد
عارفان را سماع روحانی

هنگامی که برای عارفان حالت سماع و وجد روحانی پدید آید، آن لحظه برای آنان مانند شب قدر ارزشمند و پربرکت است.

رقص وقتی مسلمت باشد
کآستین بر دو عالم افشانی

رقص و وجد معنوی هنگامی برایت روا و شایسته است که از هر دو جهان دست بشویی و دل از دنیا و آخرت برکنی.

قصه عشق را نهایت نیست
صبر پیدا و درد پنهانی

داستان عشق پایانی ندارد؛ تنها چیزی که در ظاهر دیده می‌شود شکیبایی است، اما در باطن دردی پنهان وجود دارد.

سعدیا دیگر این حدیث مگوی
تا نگویند قصه می‌خوانی

ای سعدی، دیگر از این سخنان نگو تا مردم نگویند که فقط داستانی ساختگی و افسانه‌ای روایت می‌کنی.