سهل باشد به ترک جان گفتن

معنی بیت‌های شعر

سهل باشد به ترک جان گفتن / ترک جانان نمی‌توان گفتن

ترک کردن جان آسان است، اما نمی‌توان از معشوق دل برید و او را ترک کرد.

هر چه زان تلخ‌تر بخواهی گفت / شکرین است از آن دهان گفتن

هر سخن تلخی که بخواهی دربارهٔ معشوق بگویی، چون از دهان او شنیده شود، شیرین و دلنشین است.

توبه کردیم پیش بالایت / سخن سرو بوستان گفتن

در برابر قامت بلند و زیبای تو، از سخن گفتن دربارهٔ سرو بوستان توبه کردیم؛ زیرا تو از سرو زیباتری.

آن چنان وهم در تو حیران است / که نمی‌داندت نشان گفتن

خیال و اندیشه در وصف تو چنان درمانده و حیران است که حتی نمی‌تواند نشانی و وصفی از تو بیان کند.

به کمندی درم که ممکن نیست / رستگاری به الامان گفتن

در کمند عشق تو گرفتارم و رهایی از آن ممکن نیست؛ با گفتن «الامان» و درخواست پناه نیز نمی‌توان نجات یافت.

دفتری در تو وضع می‌کردم / متردد شدم در آن گفتن

می‌خواستم دربارهٔ تو کتابی بنویسم، اما در بیان وصف تو مردد و درمانده شدم.

که تو شیرین‌تری از آن شیرین / که بشاید به داستان گفتن

تو از شیرینی، یعنی آن معشوق نامدار داستان‌ها، شیرین‌تری؛ چنان‌که وصف این شیرینی در سخن نمی‌گنجد.

بلبلان نیک زهره می‌دارند / با گل از دست باغبان گفتن

بلبلان بسیار دلیرند که در برابر گلی که در دست باغبان است، با او سخن می‌گویند؛ یعنی عاشقان در اظهار عشق به معشوق، با وجود بیم و خطر، جسارت می‌کنند.

من نمی‌یارم از جفای رقیب / درد با یار مهربان گفتن

من توان آن ندارم که از ستم و آزار رقیب نزد یار مهربان خود شکایت کنم.

وان که با یار هودجش نظر است / نتواند به ساربان گفتن

کسی که چشمش به یاری است که در هودج قرار دارد، نمی‌تواند راز و علاقهٔ خود را با ساربان در میان بگذارد.

سخن سر به مهر دوست به دوست / حیف باشد به ترجمان گفتن

راز مهرآمیز و پنهانیِ دو دوست را شایسته نیست که به واسطه و ترجمان بازگو کرد.

این حکایت که می‌کند سعدی / بس بخواهند در جهان گفتن

این داستانی را که سعدی روایت می‌کند، مردم بسیاری در جهان بازگو خواهند کرد.