پیش رویت قمر نمیتابد

سعدی-سایر اشعار
شماره 11
پیش رویت قمر نمیتابد
خور ز حکم تو سر نمیتابد
نیکویی خوی کن که نرگس مست
……………………………….
………………………………
زهره وقت سحر نمیتابد
آتش اندر درون شب بنشست
که تنورم مگر نمیتابد
بار عشقت کجا کشد دل من
که قضا و قدر نمیتابد
ناوک غمزه بر دل سعدی
مزن ای جان چو بر نمیتابد
معنی بیتهای شعر
پیش رویت قمر نمیتابد / خور ز حکم تو سر نمیتابد
در برابر روی تو، حتی ماه نیز جلوهای ندارد و خورشید هم از فرمان تو سرپیچی نمیکند.
نیکویی خوی کن که نرگس مست / ……………………………….
خوی و رفتار نیکو اختیار کن؛ ادامهٔ این بیت روشن نیست.
……………………………… / زهره وقت سحر نمیتابد
در هنگام سحر، حتی زهره نیز در برابر زیبایی تو نمیدرخشد؛ مصراع نخست روشن نیست.
آتش اندر درون شب بنشست / که تنورم مگر نمیتابد
آتش در دل شب جای گرفته است، گویی تنور من نیز از تابیدن و گرما بخشیدن بازمانده است.
بار عشقت کجا کشد دل من / که قضا و قدر نمیتابد
دل من چگونه بار عشق تو را تحمل کند، وقتی حتی قضا و قدر نیز در برابر آن تاب نمیآورد.
ناوک غمزه بر دل سعدی / مزن ای جان چو بر نمیتابد
ای جان، تیر نگاه و ناز خود را بر دل سعدی نزن، زیرا دل او توان تحمل آن را ندارد.
«»
پیام و مفهوم اصلی
پیام اصلی شعر ستایش شکوه، زیبایی و برتری مخاطب است؛ چنانکه در برابر جلوه و فرمان او، ماه و خورشید و حتی ستارگان تاب و توان جلوهگری ندارند و جهان هستی سر فرود میآورد. سعدی در کنار این ستایش، بر نیکخویی و فضیلت اخلاقی تأکید میکند و نشان میدهد که زیبایی حقیقی زمانی ارزشمند است که با نیکی و بزرگواری همراه باشد.



