شاها سم اسبت آسمان میسپرد

سعدی-رباعی شماره 45
شاها سم اسبت آسمان میسپرد
از کید حسود و چشم بد غم نخورد
لیکن تو جهانِ فضل و جود و هنری
اسبی نتواند که جهانی ببرد
معنی بیتهای شعر
شاها سم اسبت آسمان میسپرد / از کید حسود و چشم بد غم نخورد
ای پادشاه، اسب تو چنان تند میتازد که گویی آسمان را درمینوردد؛ و تو از نیرنگ حسودان و چشم بد اندوهگین مباش.
لیکن تو جهانِ فضل و جود و هنری / اسبی نتواند که جهانی ببرد
اما تو سراسر جهانِ دانش، بخشش و هنری؛ زیرا هیچ اسبی نمیتواند همه جهان را با خود ببرد.
تفسیر کلی
شاعر در این رباعی، بزرگی و شکوه پادشاه را میستاید و میگوید اسب تیزرو او چنان نیرومند است که گویی آسمان را درمینوردد. او برای پادشاه آرزو میکند که از آسیب حسودان و چشم بد در امان بماند. بااینحال، سعدی یادآور میشود که ارزش حقیقی پادشاه نه در قدرت نظامی و سرعت اسب، بلکه در فضل، بخشندگی و هنر اوست. در پایان، با بیانی حکیمانه تأکید میکند که هیچ اسبی بهتنهایی نمیتواند سراسر جهان را فتح کند و جهانداری به شایستگیهای انسانی نیاز دارد.



