چو سرو اگر بخرامی دمی به گلزاری
حافظ-غزل شماره 443
چو سرو اگر بخرامی دمی به گلزاری
خورد ز غیرت روی تو هر گلی خاری
ز کفر زلف تو هر حلقه‌ای و آشوبی
ز سحر چشم تو هر گوشه‌ای و بیماری
مرو چو بخت من ای چشم مست یار به خواب
که در پی است ز هر سویت آه بیداری
نثار خاک رهت نقد جان من هر چند
که نیست نقد روان را بر تو مقداری
دلا همیشه مزن لاف زلف دلبندان
چو تیره رای شوی کی گشایدت کاری
سرم برفت و زمانی به سر نرفت این کار
دلم گرفت و نبودت غم گرفتاری
چو نقطه گفتمش اندر میان دایره آی
به خنده گفت که ای حافظ این چه پرگاری
معنی و تفسیر بیت های نخستین:
1.چو سرو اگر بخرامی دمی به گلزاری / خورد ز غیرت روی تو هر گلی خاری:
در این بیت، حافظ به معشوقی اشاره می‌کند که اگر مانند سرو (بلند و زیبا) در گلزار راه برود، هر گلی از غیرت روی او خار می‌شود.
2.ز کفر زلف تو هر حلقه‌ای و آشوبی / ز سحر چشم تو هر گوشه‌ای و بیماری:
حافظ در این بیت به زلف (موی) و چشم معشوق اشاره می‌کند و می‌گوید که هر حلقه‌ای از زلف تو کفر (گمراهی) و آشوب است و هر گوشه‌ای از چشم تو سحر (جادو) و بیماری است.
3.مرو چو بخت من ای چشم مست یار به خواب / که در پی است ز هر سویت آه بیداری:
در این بیت، حافظ به چشم مست معشوق خطاب می‌کند و می‌گوید که مانند بخت من به خواب نرو، چرا که از هر طرف آه بیداری (ناله‌ی عاشقان) در پی توست.
معنی و تفسیر بیت های پایانی:
4.نثار خاک رهت نقد جان من هر چند / که نیست نقد روان را بر تو مقداری:
حافظ در این بیت می‌گوید که نقد جان او نثار خاک راه توست، اما نقد روان (روح) ارزشی برای تو ندارد.
5.دلا همیشه مزن لاف زلف دلبندان / چو تیره رای شوی کی گشایدت کاری:
در این بیت، حافظ به دل خود خطاب می‌کند و می‌گوید که همیشه از زلف دلبندان (معشوق) لاف نزن، چرا که اگر تیره‌رای (بدبین) شوی، هیچ کاری برای تو گشوده نمی‌شود.
6.سرم برفت و زمانی به سر نرفت این کار / دلم گرفت و نبودت غم گرفتاری:
حافظ در این بیت می‌گوید که سرم برفت (عقل خود را از دست دادم) و زمانی به سر نرفت (این کار به نتیجه نرسید)، دلم گرفت و تو غم گرفتاری (ناراحتی) نداشتی.
7.چو نقطه گفتمش اندر میان دایره آی / به خنده گفت که ای حافظ این چه پرگاری:
در این بیت، حافظ به معشوقی اشاره می‌کند که از او خواسته است مانند نقطه در میان دایره بیاید، اما معشوق به خنده گفته است که این چه پرگار (وسیله‌ی رسم دایره) است.
غزلیات حافظ شیرازی – ادبستان شعر پارسی
واژگان دشوار : مصراع بیت ها ابیات تحلیل بررسی همراه با معنا مفهوم شعر شرح کامل.