کلک مشکین تو روزی که ز ما یاد کند-همراه با معنی و تفسیر

کلک مشکین تو روزی که ز ما یاد کند

---

حافظ-غزل شماره 190

کلک مشکین تو روزی که ز ما یاد کند

ببرد اجر دو صد بنده که آزاد کند

قاصد منزل سلمی که سلامت بادش

چه شود گر به سلامی دل ما شاد کند

امتحان کن که بسی گنج مرادت بدهند

گر خرابی چو مرا لطف تو آباد کند

یا رب اندر دل آن خسرو شیرین انداز

که به رحمت گذری بر سر فرهاد کند

شاه را بِه بود از طاعت صد ساله و زهد

قدر یک ساعته عمری که در او داد کند

حالیا عشوه ی ناز تو ز بنیادم برد

تا دگر باره حکیمانه چه بنیاد کند

گوهر پاک تو از مدحت ما مستغنی ست

فکر مشّاطه چه با حسن خداداد کند

ره نبردیم به مقصود خود اندر شیراز

خرّم آن روز که حافظ ره بغداد کند

 

---

معنی بیت های نخستین

۱. کلک مشکین تو روزی که ز ما یاد کند / ببرد اجر دو صد بنده که آزاد کند:
وقتی قلم مشکین تو روزی از ما یاد کند، پاداش آزاد کردن دویست بنده را خواهد برد. این بیت به ارزش یادکردن از دیگران اشاره دارد.

۲. قاصد منزل سلمی که سلامت بادش / چه شود گر به سلامی دل ما شاد کند:
قاصد خانه سلمی که سلامت باد بر او، چه می‌شود اگر با سلامی دل ما را شاد کند؟ حافظ به اهمیت توجه و احوالپرسی اشاره می‌کند.

۳. امتحان کن که بسی گنج مرادت بدهند / گر خرابی چو مرا لطف تو آباد کند:
آزمایش کن که گنج‌های بسیاری به تو دهند، اگر لطف تو خرابی مانند مرا آباد کند. این بیت به قدرت لطف و محبت در تغییر زندگی اشاره دارد.

۴. یا رب اندر دل آن خسرو شیرین انداز / که به رحمت گذری بر سر فرهاد کند:
خدایا در دل آن پادشاه شیرین‌سخن بینداز که به مهربانی نظری به فرهاد (عاشق) کند. شاعر به آرزوی توجه معشوق اشاره دارد.

معنی بیت های پایانی

۵. شاه را بِه بود از طاعت صد ساله و زهد / قدر یک ساعته عمری که در او داد کند:
برای شاه بهتر از صد سال عبادت و زهد، ارزش یک ساعت عمری است که در راه دادگری صرف کند. این بیت به اهمیت عدالت در حکومت اشاره دارد.

۶. حالیا عشوه ی ناز تو ز بنیادم برد / تا دگر باره حکیمانه چه بنیاد کند:
اکنون ناز و عشوه تو اساس وجودم را برده است، تا بار دیگر چه بنیادی حکیمانه بسازد. حافظ به تأثیر ویرانگر عشق اشاره می‌کند.

۷. گوهر پاک تو از مدحت ما مستغنی ست / فکر مشّاطه چه با حسن خداداد کند:
گوهر پاک تو از ستایش ما بی‌نیاز است، آرایشگر با زیبایی خدا داده چه می‌تواند بکند؟ این بیت به زیبایی ذاتی معشوق اشاره دارد.

۸. ره نبردیم به مقصود خود اندر شیراز / خرّم آن روز که حافظ ره بغداد کند:
در شیراز به مقصود خود نرسیدیم، خوشا آن روز که حافظ راه بغداد در پیش گیرد. شاعر به ناکامی و امید به تغییر اشاره دارد.

---

تفسیر شعر

 

---

غزلیات حافظ شیرازی – ادبستان شعر پارسی

واژگان دشوار : مصراع بیت ها ابیات تحلیل بررسی همراه با معنا مفهوم شعر شرح کامل.