گر چه در مالیهام حالیه من

ایرج میرزا – انقلاب ادبی
مثنوی شماره 7
گر چه در مالیهام حالیه من
متأذّی شدم از مالیه من
حیف باشد که مرا فکر بلند
صرف گردد به خرافاتی چند
حیف امروز گرفتارم من
ورنه مجموعه ی افکارم من
جهل از ملت خود بردارم
منتی بر سرشان بگذارم
آنچه را گفتهام از زشت و نفیس
نیست فرصت که کنم پاک نویس
معنی بیتهای شعر
گر چه در مالیهام حالیه من / متأذّی شدم از مالیه من
هرچند اکنون درگیر و گرفتار امور مالی هستم، از کار در ادارهٔ مالیه رنجیده و آزرده شدهام.
حیف باشد که مرا فکر بلند / صرف گردد به خرافاتی چند
حیف است که اندیشهٔ بلند و ارزشمند من صرف چند باور بیهوده و خرافی شود.
حیف امروز گرفتارم من / ورنه مجموعه ی افکارم من
افسوس که امروز گرفتارم؛ وگرنه خود مجموعهای از اندیشهها و افکار گوناگون هستم.
جهل از ملت خود بردارم / منتی بر سرشان بگذارم
اگر فرصت مییافتم، نادانی را از میان مردم کشورم برمیداشتم و با این کار بر آنان منّت میگذاشتم.
آنچه را گفتهام از زشت و نفیس / نیست فرصت که کنم پاک نویس
برای پاکنویس کردن آنچه گفتهام، چه مطالب ناپسند و چه ارزشمند، فرصت ندارم.
تفسیر کلی
شاعر در این ابیات از گرفتاریهای مالی و شرایط نامساعد زندگی گلایه میکند، اما تأکید دارد که اندیشهای بلند و تواناییهای فکری ارزشمند دارد. او افسوس میخورد که ذهنش بهجای پرداختن به اصلاح جامعه و مبارزه با جهل، گرفتار مسائل روزمره و خرافات شده است. لحن شعر طنزی انتقادی دارد و بیتوجهی جامعه به اهل فکر و دانش را نکوهش میکند. شاعر رسالت خود را آگاهیبخشی و زدودن جهل از میان مردم میداند و این کار را خدمتی بزرگ به ملت تلقی میکند.



