میرزاده عشقی – ادبیات جدید و کلاسیک – ادبیات کلاسیک
مقطعات – شماره 8
کابینه ی نیم بند !
در نخستین روزهای اسفندماه 1301 خورشیدی که کابینه ی مرحوم حسن مستوفی (مستوفی الممالک) متزلزل شد، نخست وزیر مزبور در برابر مخالفت های دسته ی مخالف که دولتش را “کابنیه نیم بند” نامیدند به سختی ایستادگی کرد و شب هفدهم اسفندماه در مجلس شورای ملی با اکثریت 64 رأی تثبیت شد، عشقی فردای آن شب به هواخواهی این کابینه، سرمقاله قرن بیستم را به نام “کابینه هفت جوش” نوشت که دولت وقت به رغم مخالفین هفت جوش گردید. ضمنا این قطعه را همانشب سرود و روز بعد انتشار داد که ساعت سه دیشب کابینه با اکثریت 64 رأی تثبیت گشت. این قطعه فی البدیهه سروده شده است .
ای یار لطیفه گوی مرشد
با آن همه منطق چرندی
“کابینه ی نیم بند” خواندی
این دولت آبروی مندی
دیدی که به رغم گفته ی تو
شد دولت شصت و چاربندی
از من تو بگو به مرشد خود (1)
کای خائن صد هزار فندی
گویا تو خیال کرده بودی
با این سخنان ریشخندی
کابینه کند سقوط و از نو
چون بز بپری تو بر بلندی
زین پس تو به این خیال آن به
در خانه بمانی و بگندی !
پس از انتشار قطعه ی بالا “روزنامه قانون” یکی از جراید طرفدار قوام السلطنه تحت عنوان “کابینه نیم بندی” در جواب عشقی مقاله ای نوشت. میرزاده عشقی هم در پاسخ آن مقاله قطعه ی ذیل را بگفت و در روزنامه قرن بیستم (مورخ 30 بهمن 1301 ) منتشر ساخت:
آن زن که عفیف و بی کمال است
ز آن عالمه ی لوند بهتر
آن میوه که بو ندارد اصلا
زآن میوه که کرده گند بهتر
زآن دولت عهد با عدو بند
کابینه ی نیم بند بهتر
سپس یکی از مخالفین عشقی، قطعه ی پایین را در روزنامه قانون چاپ کرد
آن زن که نجیبه و عفیف است
در خانه نشسته باد بهتر
بر خود در خلوت و ره غیر
بگشوده و بسته باد بهتر
ور بند ازارش نیست محکم
آن بند، گسسته باد بهتر
آنگاه شادروان عشقی اشعار زیر را تحت عنوان “زن نجیبه” در قرن بیستم انتشار داد و بدین ترتیب جر و بحث روزنامه قانون و روزنامه قرن بیستم راجع به کابینه مستوفی الممالک پایان یافت:
گفتی که زن نجیبه باید
در خانه نشسته، کم خروشد
آن زن که نجیبه است با کس
از خانه برون، همی نجوشد
هر جا که رود تو مطمئن باش
در حفظ خود او، نکو بکوشد
وآن زن که لوند بود برعکس
پند و سخن تو، کی نیوشد؟
هم عصمت خود، دهد به رندان
هم آبروی تو را فروشد
آن به که زن لوند خانه
بنشیند و خون دل بنوشد !
واژگان دشوار : 1– احمد قوام السلطنه.
