غمش تا در دلم ماوا گرفته است (معنی+تفسیر)

غمش تا در دلم ماوا گرفته است

حافظ-غزل مشکوک شماره 4

غمش تا در دلم ماوا گرفته است

سرم چون زلف او سودا گرفته است

لب چون آتشش آب حیات است

از آن آب آتشی در ما گرفته است

همای همتم عمری است کز جان

هوای آن قد و بالا گرفته است

شدم عاشق به بالای بلندش

که کار عاشقان بالا گرفته است

چو ما در سایه ی الطاف اوییم

چرا او سایه از ما وا گرفته است

نسیم صبح عنبربوست امروز

مگر یارم ره صحرا گرفته است

ز دریای دو چشمم گوهر اشک

جهان در لؤلؤ لالا گرفته است

حدیث حافظ ای سرو سمن‌بوی

به وصف قد تو بالا گرفته است

معنی بیت های نخستین

۱. غمش تا در دلم ماوا گرفته است / سرم چون زلف او سودا گرفته است:
غم یار چنان در دل من جای گرفته که سرم مانند زلف پریشانش، دیوانه‌وار شده است. حافظ با این تشبیه زیبا، آشفتگی درونی خود را به پریشانی زلف معشوق پیوند می‌زند.

۲. لب چون آتشش آب حیات است / از آن آب آتشی در ما گرفته است:
لب یار که همچون آتش است، آب حیات دارد و از همان آب، آتشی در وجود من افروخته است. این بیت به پارادوکس عاشقانه‌ای اشاره دارد که هم می‌سوزاند و هم زنده‌ می‌کند.

۳. همای همتم عمری است کز جان / هوای آن قد و بالا گرفته است:
همای همت من تمام عمرش را صرف آرزوی آن قامت بلند کرده است. حافظ در اینجا به عشق دیرینه‌اش به معشوق اشاره می‌کند که تمام وجودش را فرا گرفته.

۴. شدم عاشق به بالای بلندش / که کار عاشقان بالا گرفته است:
من عاشق قامت بلند او شده‌ام، چرا که کار عاشقان همیشه بلندپروازانه است. این بیت اشاره به والایی مقام معشوق و بلندنظری عاشق دارد.

معنی بیت های پایانی

۵. چو ما در سایه ی الطاف اوییم / چرا او سایه از ما وا گرفته است:
چون ما در سایه لطف او هستیم، چرا او سایه‌اش را از ما دریغ می‌کند؟ شاعر در اینجا از کناره‌گیری معشوق شکایت می‌کند.

۶. نسیم صبح عنبربوست امروز / مگر یارم ره صحرا گرفته است:
امروز نسیم صبحگاهی بوی عنبر می‌دهد، گویی یارم راه بیابان در پیش گرفته است. حافظ با این اشاره ظریف، بوی خوش را نشانه‌ای از حضور معشوق می‌داند.

۷. ز دریای دو چشمم گوهر اشک / جهان در لؤلؤ لالا گرفته است:
از دریای چشمانم، اشک‌های گرانبها می‌بارد که جهان را در گوهرهای درخشان غرق کرده است. این بیت به فراوانی و ارزش اشک‌های عاشق اشاره دارد.

۸. حدیث حافظ ای سرو سمن‌بوی / به وصف قد تو بالا گرفته است:
ای سرو خوشبوی، سخن حافظ در وصف قامت تو به اوج رسیده است. این بیت پایانی، هم ستایش معشوق است و هم اعتراف به ناتوانی در توصیف کامل او.

تفسیر شعر

غزلیات مشکوک حافظ شیرازی – ادبستان شعر پارسی

واژگان دشوار : مصراع بیت ها ابیات تحلیل بررسی همراه با معنا مفهوم شعر شرح کامل توضیح.