کنون که می‌دمد از بوستان نسیم بهشت
حافظ-غزل شماره 79
کنون که می‌دمد از بوستان نسیم بهشت
من و شراب فرحبخش و یار حورسرشت
گدا چرا نزند لاف سلطنت امروز
که خیمه سایه ی ابر است و بزمگه لب کشت
چمن حکایت اردیبهشت می‌گوید
نه عاقل است که نسیه خرید و نقد بهشت
به می عمارت دل کن که این جهان خراب
بر آن سر است که از خاک ما بسازد خشت
وفا مجوی ز دشمن که پرتوی ندهد
چو شمع صومعه افروزی از چراغ کنشت
مکن به نامه سیاهی ملامت من مست
که آگه است که تقدیر بر سرش چه نوشت
قدم دریغ مدار از جنازه ی حافظ
که گرچه غرق گناه است می‌رود به بهشت
معنی بیت های نخستین
1. کنون که می‌دمد از بوستان نسیم بهشت / من و شراب فرحبخش و یار حورسرشت:
اکنون که بوی خوش بهشت از باغ جهان می‌وزد، من با شراب شادی‌آور و معشوقی زیبا همچون حوریان بهشتی همراهم. این بیت بیانگر لحظه‌ای لذتبخش و روح‌نواز است که شاعر در آن، از مواهب دنیوی و معنوی بهره می‌برد.
2. گدا چرا نزند لاف سلطنت امروز / که خیمه سایه ی ابر است و بزمگه لب کشت:
حافظ با طنز می‌پرسد: چرا گدا امروز ادعای سلطنت نکند؟ وقتی که سایه‌ی ابر همچون خیمه‌ی شاهانه است و مزرعه‌ی سبز، جایگاه بزم و شادی. این بیت اشاره به زیبایی و فراوانی نعمت‌های طبیعت دارد که حتی فقیر را نیز به وجد می‌آورد.
3. چمن حکایت اردیبهشت می‌گوید / نه عاقل است که نسیه خرید و نقد بهشت:
سبزه‌زار داستان زیبایی ماه اردیبهشت را بازگو می‌کند. حافظ می‌گوید: عاقل نیست کسی که بهشت حقیقی (نقد) را رها کند و به دنبال لذت‌های موقت (نسیه) باشد. این بیت تأکیدی بر ارزشمندی آخرت در برابر دنیاست.
معنی بیت های پایانی
4. به می عمارت دل کن که این جهان خراب / بر آن سر است که از خاک ما بسازد خشت:
حافظ توصیه می‌کند: با شراب عشق، دل را آباد کن، زیرا این جهان ویران به زودی از خاک بدن ما خشت خواهد ساخت. این بیت یادآور مرگ و گذرایی دنیاست و اهمیت عشق و معنویت را گوشزد می‌کند.
5. وفا مجوی ز دشمن که پرتوی ندهد / چو شمع صومعه افروزی از چراغ کنشت:
از دشمن وفا انتظار نداشته باش، چرا که نوری از او ساطع نمی‌شود؛ همان‌طور که شمع صومعه (محل عبادت) از چراغ کنشت (محل غیرمسلمانان) روشنایی نمی‌گیرد. این بیت اشاره به تفاوت ذاتی میان دوستان و دشمنان دارد.
6. مکن به نامه سیاهی ملامت من مست / که آگه است که تقدیر بر سرش چه نوشت:
حافظ از دیگران می‌خواهد که او را به خاطر مستی و سیاهی‌نامه‌اش (اعمال ناپسند) سرزنش نکنند، زیرا تقدیر از پیش نوشته شده است و همه از سرنوشت خود آگاهند. این بیت بیانگر پذیرش تقدیر الهی است.
7. قدم دریغ مدار از جنازه ی حافظ / که گرچه غرق گناه است می‌رود به بهشت:
حافظ از مردم می‌خواهد که در تشییع جنازه‌ی او کوتاهی نکنند، چرا که هرچند او در گناه غرق بوده، اما به لطف الهی به بهشت خواهد رفت. این بیت نشان‌دهنده‌ی امیدواری حافظ به رحمت خداوند است.
تفسیر شعر
غزلیات حافظ شیرازی – ادبستان شعر پارسی
واژگان دشوار : مصراع بیت ها ابیات تحلیل بررسی همراه با معنا مفهوم شعر شرح کامل.