سبت سلمی بصدغیها فؤادی
حافظ-غزل شماره 438
سبت سلمی بصدغیها فؤادی
و روحی کلّ یوم لی ینادی
نگارا بر من بیدل ببخشای
و واصلنی علی رغم الاعادی
حبیبا در غم سودای عشقت
توکلنا علی ربّ العبادِ
امن انکرتنی عن عشق سلمی
تزاول آن روی نهکو بوادی
که همچون مت به بوتن دل و ای ره
غریق العشق فی بحر الودادِ
به پی ماچان غرامت بسپریمن
غرت یک وی روشتی از امادی
غم این دل بواتت خورد ناچار
و غر نه او بنی آنچت نشادی
دل حافظ شد اندر چین زلفت
بلیل مظلم و الله هادی
معنی و تفسیر بیت های نخستین:
1.سبت سلمی بصدغیها فؤادی / و روحی کلّ یوم لی ینادی:
در این بیت، حافظ از معشوقی به نام “سلمی” سخن می‌گوید که دل او را با زیبایی‌هایش ربوده است. او می‌گوید که روحش هر روز او را صدا می‌زند. این بیت نشان‌دهندهٔ عشق شدید و فراق دردناک است.
2.نگارا بر من بیدل ببخشای / و واصلنی علی رغم الاعادی:
حافظ در این بیت از معشوق (نگار) می‌خواهد که به او، که دل‌باخته و بیدل است، بخشایش کند و با وجود دشمنان، به او وصل شود. این بیت نشان‌دهندهٔ آرزوی وصال با معشوق است.
3.حبیبا در غم سودای عشقت / توکلنا علی ربّ العبادِ:
در این بیت، حافظ از معشوق (حبیب) می‌گوید که در غم عشق اوست و توکلش بر خدای بندگان است. این بیت نشان‌دهندهٔ توکل به خدا در برابر درد عشق است.
4.امن انکرتنی عن عشق سلمی / تزاول آن روی نهکو بوادی:
حافظ در این بیت از انکار عشق “سلمی” سخن می‌گوید و می‌پرسد که آیا می‌توان آن روی زیبا را فراموش کرد؟ این بیت نشان‌دهندهٔ ناتوانی در فراموشی معشوق است.
معنی و تفسیر بیت های پایانی:
5.که همچون مت به بوتن دل و ای ره / غریق العشق فی بحر الودادِ:
در این بیت، حافظ می‌گوید که دل او مانند کشتی‌ای است که در دریای عشق و محبت غرق شده است. این بیت نشان‌دهندهٔ غلبهٔ عشق بر وجود اوست.
6.به پی ماچان غرامت بسپریمن / غرت یک وی روشتی از امادی:
حافظ در این بیت از غرامت (عشق) سخن می‌گوید و می‌گوید که به خاطر عشق، رنج‌ها را تحمل می‌کند. این بیت نشان‌دهندهٔ پذیرش رنج‌های عشق است.
7.غم این دل بواتت خورد ناچار / و غر نه او بنی آنچت نشادی:
در این بیت، حافظ می‌گوید که غم این دل را ناچار باید تحمل کرد، حتی اگر دیگران آن را درک نکنند. این بیت نشان‌دهندهٔ تحمل درد عشق است.
8.دل حافظ شد اندر چین زلفت / بلیل مظلم و الله هادی:
حافظ در این بیت می‌گوید که دل او در پیچ‌و‌خم زلف معشوق (چین زلفت) گرفتار شده است. او از شب تاریک (لیل مظلم) سخن می‌گوید و خدا را هادی (راهنما) می‌داند. این بیت نشان‌دهندهٔ سردرگمی در عشق و توکل به خدا است.
غزلیات حافظ شیرازی – ادبستان شعر پارسی
واژگان دشوار : مصراع بیت ها ابیات تحلیل بررسی همراه با معنا مفهوم شعر شرح کامل.