قلب زنی چند که برخاستند

نظامی گنجوی – مخزن الاسرار – شماره 54

مقالت هجدهم در نکوهش دورویان

قلب زنی چند که برخاستند

قالبی از قلب نو آراستند

چون شکم از روی بکن پشتشان

حرف نگهدار ز انگشتشان

پیش تو از نور موافق‌ترند

وز پَسَت از سایه منافق‌ترند

ساده‌تر از شمع و گره‌تر ز عود

ساده به دیدار و گره در وجود

جور پذیران عنایت گذار

عیب نویسان شکایت شمار

مهر، دهن در دهن آموخته

کینه، گره بر گره اندوخته

گرم ولیک از جگر افسرده‌تر

زنده ولی از دل خود مرده‌تر

صحبتشان بر محک در مزن

مست نه‌ای پای درین گل مزن

خازن کوهند مگو رازشان

غمز نخواهی مده آوازشان

لاف زنان کز تو عزیزی شوند

جهد کنان کز تو به چیزی شوند

چون بود آن صلح ز ناداشتی

خشم خدا باد بر آن آشتی

هر نفسی کان غرض‌آمیز شد

دوستیی دشمنی‌انگیز شد

دوستیی کان ز تویی و منیست

نسبت آن دوستی از دشمنیست

زهر تو را دوست چه خواند؟ شکر

عیب تو را دوست چه داند؟ هنر

دوست بود مرهم راحت رسان

گرنه رها کن سخن ناکسان

گربه بود کز سر هم پوستی

بچه ی خود را خورد از دوستی

دوست کدام؟ آنکه بود پرده‌دار

پرده درند اینهمه چون روزگار

جمله بر آن کز تو سبق چون برند

سکه ی کارت به چه افسون برند

با تو عنان بسته ی صورت شوند

وقت ضرورت به ضرورت شوند

دوستی هر که تو را روشن است

چون دلت انکار کند دشمن است

تن چه شناسد که تو را یار کیست

دل بود آگه که وفادار کیست

یک دل داری و غم دل هزار

یک گل پژمرده و صد نیش خار

ملک هزارست و فریدون یکی

غالیه بسیار و دماغ اندکی

پرده درد هر چه درین عالم است

راز تو را هم دل تو محرم است

چون دل تو بند ندارد بر آن

قفل چه خواهی ز دل دیگران

گرنه تنک دل شده‌ای وین خطاست

راز تو چون روز به صحرا چراست؟

گر دل تو نز تنکی راز گفت

شیشه که می خورد چرا باز گفت

چون بُود از همنفسی ناگزیر

همنفسی را ز نفس وا مگیر

پای نهادی چو درین داوری

کوش که همدست به دست آوری

تا نشناسی گهر یار خویش

یاوه مکن گوهر اسرار خویش