میرزاده عشقی – ادبیات جدید و کلاسیک – ادبیات کلاسیک
هزلیات – شماره 5
خرنامه (1)
دردا و حسرتا که جهان شد به کام خر
زد چرخ سفله، سکه ی دولت به نام خر
خر سرور ار نباشد؛ پس هر خر از چه روی؟
گردد همی ز روی ارادت غلام خر
افکنده است سایه، هما بر سر خران
افتاده است طایر دولت به دام خر
خر بنده ی خران شد، آزادگان دهر
پهلو زن است چرخ، به این احتشام خر
خرها تمام محترمند! اندرین دیار
باید نمود از دل و جان احترام خر
خرها وکیل ملت و ارکان دولتند
بنگر که بر چه پایه رسیده مقام خر؟
شد دائمی ریاست خرها به ملک ما
ثبت است بر جریده ی عالم دوام خر
هنگامه ای بپاست، به هر کنج مملکت
از فتنه ی خواص پلید و عوام خر
آگاه از سیاست کابینه، کس نشد
نبود عجب که “نیست” معین مرام خر
روزی که جلسه ی وزرا، منعقد شود
دربار چون طویله شود ز ازدحام خر
در غیبت وزیر، معاون شود کفیل
گوساله ای است نایب و قائم مقام خر
یارب “وحید ملک” چرا می خورد پلو؟ (2)
گر کاه و یونجه است، به دنیا طعام خر
گفتم به یک وزیر، که من بنده ی توام
یعنی منم ز روی ارادت غلام خر
این شعر را به نام “سپهدار” گفته ام(3)
تا در جهان بماند، پاینده نام خر
خرهای تیزهوش، وزیران دولتند
یا حبذا ز رتبه و شأن و مقام خر
از آن الاغتر وکلایند، از این گروه
تثبیت شد به خلق جهان احتشام خر
شخص رئیس دولت ما، مظهر خر است
نبود به جز خر، آری قائم مقام خر
چون نسبت وزیر به خر، ظلم بر خر است
انصاف نیست، کاستن از احترام خر
گفتا سروش غیب، به گوش “امین ملک”(4)
زین بیشتر، زمانه نگردد به کام خر
“سردار معتمد” خرکی هست جرتغوز (5)
کز وی همی به ننگ شد، آلوده نام خر
امروز روز خرخری و خر سواری است
فردا زمان خرکشی و انتقام خر
واژگان دشوار : 1– این شعر به نقل از کتابچه ی خطی سرکار سروان آزاده، به عشقی نسبت داده شده است ! 2-وحیدالملک شیبانی. 3-فتح الله اکبر(سردار منصور رشتی) 4-دکتر مرزبان رشتی 5-اکبر رشتی نماینده اسبق مجلس