یارب آن آهوی مشکین به ختن بازرسان-همراه با معنی و تفسیر

یارب آن آهوی مشکین به ختن بازرسان

حافظ-غزل شماره 385

یارب آن آهوی مشکین به ختن بازرسان

وان سهی سرو خرامان به چمن بازرسان

دل آزرده ی ما را به نسیمی بنواز

یعنی آن جان ز تن رفته به تن بازرسان

ماه و خورشید به منزل چو به امر تو رسند

یار مه روی مرا نیز به من بازرسان

دیده‌ها در طلب لعل یمانی خون شد

یارب آن کوکب رخشان به یمن بازرسان

برو ای طایر میمون همایون آثار

پیش عنقا سخن زاغ و زغن بازرسان

سخن اینست که ما بی تو نخواهیم حیات

بشنو ای پیک خبرگیر و سخن بازرسان

آنکه بودی وطنش دیده ی حافظ یارب

به مرادش ز غریبی به وطن بازرسان

معنی و تفسیر بیت های نخستین:

۱. یارب آن آهوی مشکین به ختن بازرسان / وان سهی سرو خرامان به چمن بازرسان:
حافظ از خداوند می‌خواهد که آن آهوی مشکین (معشوق زیبا) را به ختن (سرزمین زیبا) بازگرداند و آن سرو خرامان (معشوق بلندقامت) را به چمن بازگرداند. این بیت نشان‌دهنده‌ی اشتیاق شاعر برای بازگشت معشوق به جایگاه خود است.

۲. دل آزرده ی ما را به نسیمی بنواز / یعنی آن جان ز تن رفته به تن بازرسان:
شاعر از خداوند می‌خواهد که دل آزرده‌ی او را با نسیمی بنوازد و آن جان از تن رفته (معشوق) را به تن بازگرداند. این بیت بیان‌گر این است که شاعر به دنبال آرامش و بازگشت معشوق است.

۳. ماه و خورشید به منزل چو به امر تو رسند / یار مه روی مرا نیز به من بازرسان:
حافظ می‌گوید که ماه و خورشید به منزل (جایگاه خود) به امر تو می‌رسند و از خداوند می‌خواهد که یار مه‌روی (معشوق زیبا) او را نیز به او بازگرداند. این بیت نشان‌دهنده‌ی این است که شاعر به قدرت خداوند در بازگرداندن معشوق ایمان دارد.

 معنی و تفسیر بیت های پایانی:

۴. دیده‌ها در طلب لعل یمانی خون شد / یارب آن کوکب رخشان به یمن بازرسان:
شاعر می‌گوید که دیده‌ها (چشم‌ها) در طلب لعل یمانی (یاقوت سرخ یمنی) خون شدند و از خداوند می‌خواهد که آن کوکب رخشان (ستاره‌ی درخشان) را به یمن بازگرداند. این بیت بیان‌گر این است که شاعر به دنبال زیبایی و درخشندگی معشوق است.

۵. برو ای طایر میمون همایون آثار / پیش عنقا سخن زاغ و زغن بازرسان:
حافظ می‌گوید که ای طایر میمون همایون (پرنده‌ی خوش‌یمن)، برو و سخن زاغ و زغن (حرف‌های بی‌ارزش) را پیش عنقا (مرغ اسطوره‌ای) بازگردان. این بیت نشان‌دهنده‌ی این است که شاعر به دنبال انتقال پیام‌های ارزشمند است.

۶. سخن اینست که ما بی تو نخواهیم حیات / بشنو ای پیک خبرگیر و سخن بازرسان:
شاعر می‌گوید که سخن این است که ما بدون تو زندگی نمی‌خواهیم و از پیک خبرگیر (پیام‌رسان) می‌خواهد که این سخن را بازگرداند. این بیت بیان‌گر این است که شاعر بدون معشوق زندگی را بی‌معنا می‌داند.

۷. آنکه بودی وطنش دیده ی حافظ یارب / به مرادش ز غریبی به وطن بازرسان:
حافظ در پایان غزل می‌گوید که آن‌که وطنش دیده‌ی حافظ بود، به مرادش از غریبی به وطن بازگردان. این بیت نشان‌دهنده‌ی این است که شاعر به دنبال بازگشت به وطن و آرامش است.

غزلیات حافظ شیرازی – ادبستان شعر پارسی

واژگان دشوار : مصراع بیت ها ابیات تحلیل بررسی همراه با معنا مفهوم شعر شرح کامل.