روز وصل دوستداران یاد باد
حافظ-غزل شماره 103
روز وصل دوستداران یاد باد
یاد باد آن روزگاران یاد باد
کامم از تلخیّ غم چون زهر گشت
بانگ نوش شادخواران یاد باد
گر چه یاران فارغند از یاد من
از من ایشان را هزاران یاد باد
مبتلا گشتم در این بند و بلا
کوشش آن حق گزاران یاد باد
گر چه صد رود است در چشمم مدام
زنده رود باغ کاران یاد باد
راز حافظ بعد از این ناگفته ماند
ای دریغا رازداران یاد باد
معنی بیت های نخستین
1. روز وصل دوستداران یاد باد / یاد باد آن روزگاران یاد باد:
ای کاش روزهای وصال یاران و آن دوران خوش همیشه در یادها بماند. حافظ در این بیت حسرت روزهای گذشته و دیدارهای شیرین با دوستان را بیان میکند و آرزو میکند که آن ایام فراموش نشود.
2. کامم از تلخیّ غم چون زهر گشت / بانگ نوش شادخواران یاد باد:
زهرِ غم کام مرا تلخ کرده است، اما یادآورِ صدای شادمانی و نوشیدنِ شادخواران باد. شاعر در اینجا تضاد بین غمِ حال و شادی گذشته را نشان میدهد و از خاطرات شیرین یاد میکند.
3. گر چه یاران فارغند از یاد من / از من ایشان را هزاران یاد باد:
اگرچه یاران مرا فراموش کردهاند، اما من هزاران بار آنان را به یاد میآورم و برایشان آرزوی خیر دارم. حافظ در این بیت از فراموش شدنش میگوید، اما با بزرگواری برای دوستانش دعا میکند.
معنی بیت های پایانی
4. مبتلا گشتم در این بند و بلا / کوشش آن حق گزاران یاد باد:
در این گرفتاری و بلا اسیر شدهام، اما یادآورِ تلاشِ آنانی باد که به حقگزاری وفادار ماندند. این بیت اشاره به وفاداری برخی یاران دارد که در سختیها پا برجا ماندند.
5. گر چه صد رود است در چشمم مدام / زنده رود باغ کاران یاد باد:
اگرچه چشمهایم همواره پر از اشک است، اما یادِ رودهای زنده و خرمیِ باغهای یاران فراموشنشدنی است. حافظ در اینجا اشکهایش را با خاطرات زیبای گذشته مقایسه میکند.
6. راز حافظ بعد از این ناگفته ماند / ای دریغا رازداران یاد باد:
رازهای حافظ از این پس ناگفته خواهد ماند، چرا که دیگر رازداری نیست که آنها را حفظ کند. این بیت حاکی از اندوه شاعر از نبودن یاران قابل اعتماد برای درمیان گذاشتن اسرارش است.
تفسیر شعر
غزلیات حافظ شیرازی – ادبستان شعر پارسی
واژگان دشوار : مصراع بیت ها ابیات تحلیل بررسی همراه با معنا مفهوم شعر شرح کامل.
