خوشتر از فکر می و جام چه خواهد بودن-همراه با معنی و تفسیر

خوشتر از فکر می و جام چه خواهد بودن

---

حافظ-غزل شماره 391

 

خوشتر از فکر می و جام چه خواهد بودن

تا ببینم که سرانجام چه خواهد بودن

غم دل چند توان خورد که ایام نماند

گو نه دل باش و نه ایام چه خواهد بودن

مرغ کم حوصله را گو غم خود خور که بر او

رحم آنکس که نهد دام چه خواهد بودن

باده خور غم مخور و پند مقلّد منیوش

اعتبار سخن عام چه خواهد بودن

دسترنج تو همان به که شود صرف به کام

دانی آخر که به ناکام چه خواهد بودن

پیر میخانه همی‌خواند معمایی دوش

از خط جام که فرجام چه خواهد بودن

بردم از ره دل حافظ به دف و چنگ و غزل

تا جزای من بدنام چه خواهد بودن

 

---

معنی و تفسیر بیت های نخستین:

۱. خوشتر از فکر می و جام چه خواهد بودن / تا ببینم که سرانجام چه خواهد بودن
حافظ در این بیت بیان می‌کند که چیزی لذت‌بخش‌تر از فکر می و جام (شراب) وجود ندارد و او می‌خواهد بداند که سرانجام کارها چه خواهد شد. این بیت نشان‌دهنده لذت نوشیدن شراب و کنجکاوی درباره آینده است.

۲. غم دل چند توان خورد که ایام نماند / گو نه دل باش و نه ایام چه خواهد بودن
حافظ در این بیت بیان می‌کند که چقدر می‌توان غم دل خورد، در حالی که روزگار باقی نمی‌ماند. او می‌گوید که اگر دل و روزگار نباشند، چه خواهد شد. این بیت نشان‌دهنده گذرایی زندگی و بی‌فایده بودن غم خوردن است.

۳. مرغ کم حوصله را گو غم خود خور که بر او / رحم آنکس که نهد دام چه خواهد بودن
حافظ در این بیت از مرغ کم‌حوصله (انسان ناشکیبا) می‌خواهد که غم خود را بخورد، زیرا کسی که دام می‌گذارد (کنایه از مشکلات زندگی) به حال او رحم نخواهد کرد. این بیت نشان‌دهنده پذیرش مشکلات و رنج‌های زندگی است.

۴. باده خور غم مخور و پند مقلّد منیوش / اعتبار سخن عام چه خواهد بودن
حافظ در این بیت توصیه می‌کند که شراب بنوش و غم مخور، و پندهای تقلیدی را نپذیر، زیرا ارزش سخنان عامه مردم چیست؟ این بیت نشان‌دهنده بی‌اعتباری نظرات عامه و اهمیت زندگی بر اساس خواسته‌های خود است.

---

 معنی و تفسیر بیت های پایانی:

۵. دسترنج تو همان به که شود صرف به کام / دانی آخر که به ناکام چه خواهد بودن
حافظ در این بیت بیان می‌کند که بهتر است دسترنج تو صرف خواسته‌هایت شود، زیرا نمی‌دانی که سرانجام ناکامی چه خواهد بود. این بیت نشان‌دهنده اهمیت استفاده از فرصت‌ها و لذت بردن از زندگی است.

۶. پیر میخانه همی‌خواند معمایی دوش / از خط جام که فرجام چه خواهد بودن
حافظ در این بیت از پیر میخانه (نماد عرفان و آزادگی) یاد می‌کند که دیشب معمایی را از خط جام (کنایه از شراب) خواند و پرسید که فرجام کارها چه خواهد بود. این بیت نشان‌دهنده پرسش‌های فلسفی درباره آینده و سرنوشت است.

۷. بردم از ره دل حافظ به دف و چنگ و غزل / تا جزای من بدنام چه خواهد بودن
حافظ در این بیت بیان می‌کند که او دل خود را با دف، چنگ و غزل (نماد موسیقی و شعر) آرام کرده است و می‌پرسد که جزای او به عنوان فردی بدنام چه خواهد بود. این بیت نشان‌دهنده پذیرش سرنوشت و عشق به هنر است.

---

غزلیات حافظ شیرازی – ادبستان شعر پارسی

واژگان دشوار : مصراع بیت ها ابیات تحلیل بررسی همراه با معنا مفهوم شعر شرح کامل.