ز دست کوته خود زیر بارم-همراه با معنی و تفسیر

ز دست کوته خود زیر بارم

---

حافظ-غزل شماره 323

 

ز دست کوته خود زیر بارم

که از بالابلندان شرمسارم

مگر زنجیر مویی گیردم دست

وگرنه سر به شیدایی برآرم

ز چشم من بپرس اوضاع گردون

که شب تا روز اختر می‌شمارم

بدین شکرانه می‌بوسم لب جام

که کرد آگه ز راز روزگارم

اگر گفتم دعای می فروشان

چه باشد حقّ نعمت می‌گزارم

من از بازوی خود دارم بسی شکر

که زور مردم آزاری ندارم

سری دارم چو حافظ مست لیکن

به لطف آن سری امیدوارم

---

معنی و تفسیر بیت های نخستین

۱. ز دست کوته خود زیر بارم / که از بالابلندان شرمسارم:
حافظ می‌گوید که از دست کوتاه خود زیر بار است و از بالابلندان (افراد بلندپایه) شرمسار است. این بیت نشان‌دهنده‌ی فروتنی و بی‌اعتنایی او به دنیا است.

۲. مگر زنجیر مویی گیردم دست / وگرنه سر به شیدایی برآرم:
حافظ می‌گوید که مگر زنجیر مویی (معشوق) به دستش بیفتد، وگرنه سر به شیدایی (دیوانگی) برخواهد آورد. این بیت نشان‌دهنده‌ی عشق و اشتیاق اوست.

۳. ز چشم من بپرس اوضاع گردون / که شب تا روز اختر می‌شمارم:
حافظ می‌گوید که از چشم او اوضاع گردون (دنیا) را بپرسید، زیرا او شب تا روز اختر (ستارگان) را می‌شمارد. این بیت نشان‌دهنده‌ی عشق و اشتیاق اوست.

۴. بدین شکرانه می‌بوسم لب جام / که کرد آگه ز راز روزگارم:
حافظ می‌گوید که به شکرانه‌ی این که جام او را از راز روزگار آگاه کرد، لب جام را می‌بوسد. این بیت نشان‌دهنده‌ی عشق و شکرگزاری اوست.

---

معنی و تفسیر بیت های پایانی

۵. اگر گفتم دعای می فروشان / چه باشد حقّ نعمت می‌گزارم:
حافظ می‌گوید که اگر دعای می‌فروشان را بگوید، چه اشکالی دارد، زیرا حق نعمت را ادا می‌کند. این بیت نشان‌دهنده‌ی بی‌اعتنایی او به تظاهر و ریاکاری است.

۶. من از بازوی خود دارم بسی شکر / که زور مردم آزاری ندارم:
حافظ می‌گوید که از بازوی خود بسیار شکرگزار است، زیرا زور مردم‌آزاری ندارد. این بیت نشان‌دهنده‌ی فروتنی و بی‌اعتنایی او به دنیا است.

۷. سری دارم چو حافظ مست لیکن / به لطف آن سری امیدوارم:
حافظ می‌گوید که سری مانند خودش (حافظ) مست دارد، اما به لطف آن سر (معشوق) امیدوار است. این بیت نشان‌دهنده‌ی عشق و امید اوست.

---

غزلیات حافظ شیرازی – ادبستان شعر پارسی

واژگان دشوار : مصراع بیت ها ابیات تحلیل بررسی همراه با معنا مفهوم شعر شرح کامل.