دارای جهان نصرت دین خسرو کامل-همراه با معنی و تفسیر

دارای جهان نصرت دین خسرو کامل

---

حافظ-غزل شماره 304

 

دارای جهان نصرت دین خسرو کامل

یحیی بن مظفر ملک عالم عادل

ای درگه اسلام پناه تو گشاده

بر روی زمین روزنه ی جان و در دل

تعظیم تو بر جان و خرد واجب و لازم

انعام تو بر کون و مکان فایض و شامل

روز ازل از کلک تو یک قطره سیاهی

بر روی مه افتاد که شد حلّ مسائل

خورشید چو آن خال سیه دید به دل گفت

ای کاج که من بودمی آن هندوی مقبل

شاها فلک از بزم تو در رقص و سماع است

دست طرب از دامن این زمزمه مگسل

می نوش و جهان بخش که از زلف کمندت

شد گردن بدخواه گرفتار سلاسل

دور فلکی یک سره بر منهج عدل است

خوش باش که ظالم نبرد راه به منزل

حافظ قلم شاه جهان مقسم رزق است

از بهر معیشت مکن اندیشه ی باطل

---

معنی و تفسیر بیت های نخستین

۱. دارای جهان نصرت دین خسرو کامل / یحیی بن مظفر ملک عالم عادل:
حافظ از شاه جهان، نصرت دین خسرو کامل و یحیی بن مظفر ملک عالم عادل ستایش می‌کند. این بیت نشان‌دهنده‌ی وفاداری و احترام او به شاه است.

۲. ای درگه اسلام پناه تو گشاده / بر روی زمین روزنه ی جان و در دل:
حافظ می‌گوید که درگاه اسلام پناه تو (شاه) گشاده است و بر روی زمین روزنه‌ی جان و در دل است. این بیت نشان‌دهنده‌ی وفاداری و احترام او به شاه است.

۳. تعظیم تو بر جان و خرد واجب و لازم / انعام تو بر کون و مکان فایض و شامل:
حافظ می‌گوید که تعظیم تو (شاه) بر جان و خرد واجب و لازم است و انعام تو بر کون و مکان فایض (سرازیر) و شامل است. این بیت نشان‌دهنده‌ی وفاداری و احترام او به شاه است.

۴. روز ازل از کلک تو یک قطره سیاهی / بر روی مه افتاد که شد حلّ مسائل:
حافظ می‌گوید که روز ازل از کلک تو (شاه) یک قطره سیاهی بر روی ماه افتاد که مسائل را حل کرد. این بیت نشان‌دهنده‌ی وفاداری و احترام او به شاه است.

۵. خورشید چو آن خال سیه دید به دل گفت / ای کاج که من بودمی آن هندوی مقبل:
حافظ می‌گوید که خورشید وقتی آن خال سیاه (معشوق) را دید، به دل گفت: “ای کاش من آن هندوی مقبل (معشوق) بودم.” این بیت نشان‌دهنده‌ی عشق و اشتیاق اوست.

---

معنی و تفسیر بیت های پایانی

۶. شاها فلک از بزم تو در رقص و سماع است / دست طرب از دامن این زمزمه مگسل:
حافظ می‌گوید که فلک از بزم تو (شاه) در رقص و سماع است و دست طرب از دامن این زمزمه (آواز) جدا نمی‌شود. این بیت نشان‌دهنده‌ی وفاداری و احترام او به شاه است.

۷. می نوش و جهان بخش که از زلف کمندت / شد گردن بدخواه گرفتار سلاسل:
حافظ می‌گوید که می بنوش و جهان بخش، زیرا از زلف کمند تو (شاه) گردن بدخواه گرفتار سلاسل (زنجیر) شده است. این بیت نشان‌دهنده‌ی وفاداری و احترام او به شاه است.

۸. دور فلکی یک سره بر منهج عدل است / خوش باش که ظالم نبرد راه به منزل:
حافظ می‌گوید که دور فلکی یک سره بر منهج عدل (راه عدالت) است و خوش باش، زیرا ظالم راه به منزل نخواهد برد. این بیت نشان‌دهنده‌ی وفاداری و احترام او به شاه است.

۹. حافظ قلم شاه جهان مقسم رزق است / از بهر معیشت مکن اندیشه ی باطل:
حافظ می‌گوید که قلم شاه جهان مقسم رزق (تقسیم‌کننده‌ی روزی) است و برای معیشت اندیشه‌ی باطل نکن. این بیت نشان‌دهنده‌ی وفاداری و احترام او به شاه است.

---

غزلیات حافظ شیرازی – ادبستان شعر پارسی

واژگان دشوار : مصراع بیت ها ابیات تحلیل بررسی همراه با معنا مفهوم شعر شرح کامل.