سحرم دولت بیدار به بالین آمد-همراه با معنی و تفسیر

۱. سحرم دولت بیدار به بالین آمد / گفت برخیز که آن خسرو شیرین آمد:
در سحرگاه، “دولت بیدار” (فرصت یا بخت خوش) به بالین من آمد و گفت: برخیز، زیرا آن پادشاه شیرین‌سخن (معشوق) فرا رسیده است. این بیت با تصویرپردازی شاعرانه، رسیدن معشوق را بهانه‌ای برای بیداری و شادمانی می‌داند.

۲. قدحی درکش و سرخوش به تماشا بخرام / تا ببینی که نگارت به چه آیین آمد:
حافظ مخاطب را به نوشیدن شراب و سرمستی دعوت می‌کند تا با چشمی باز، زیبایی و شیوه‌ی رفتارت را تماشا کند. این بیت، شراب را نماد رهایی از قیدها برای درک حقیقت زیبایی می‌داند.

۳. مژدگانی بده ای خلوتی نافه گشای / که ز صحرای ختن آهوی مشکین آمد:
ای کسی که در خلوت عود می‌سوزانی (نافه گشای)، مژده بده که آهوی مشکین (معشوق خوشبو) از صحرای ختن (سرزمین مشهور به مُشک) آمده است. این بیت با استعاره‌ی “آهوی مشکین”، معشوق را به موجودی نادر و دلربا تشبیه می‌کند.

۴. گریه آبی به رخ سوختگان بازآورد / ناله فریادرس عاشق مسکین آمد:
اشک (گریه‌ی آب) دوباره بر چهره‌ی سوختگان عشق جاری شد، زیرا ناله‌های آنان به فریادرس عاشق بی‌پناه تبدیل گشت. حافظ در این بیت، رنج عشق را با امید نجات همراه می‌کند.

معنی بیت های پایانی

۵. مرغ دل باز هوادار کمان ابرویی ست / ای کبوتر نگران باش که شاهین آمد:
مرغ دل (عاشق) شیفته‌ی ابروی کمان‌گونه‌ی معشوق است. حافظ به کبوتر (نماد صلح و بی‌خبری) هشدار می‌دهد که شاهین (معشوق سلطه‌گر) رسیده است. این بیت از استعاره‌های شکار برای توصیف رابطه‌ی عاشق و معشوق استفاده می‌کند.

۶. ساقیا می بده و غم مخور از دشمن و دوست / که به کام دل ما آن بشد و این آمد:
ای ساقی، شراب بده و نگران دشمن و دوست نباش، زیرا آنچه گذشت (دشمنی یا دوستی) به کام دل ما بود و اینک دوران جدیدی فرا رسیده است. این بیت بر بی‌اعتباری دنیا و تغییر دائمی احوال تأکید دارد.

۷. رسم بدعهدی ایام چو دید ابر بهار / گریه‌اش بر سمن و سنبل و نسرین آمد:
وقتی ابر بهار، رسم بی‌وفایی روزگار را دید، گریه‌اش (باران) بر گل‌های سمن، سنبل و نسرین فرو ریخت. حافظ در این بیت، باران بهاری را نماد همدردی طبیعت با انسان‌های رنجدیده می‌داند.

۸. چون صبا گفته ی حافظ بشنید از بلبل / عنبرافشان به تماشای ریاحین آمد:
وقتی نسیم بهاری (صبا) سخن حافظ را از بلبل شنید، با بوی خوش (عنبرافشان) به تماشای گلستان (ریاحین) آمد. این بیت، تأثیر شعر حافظ را به حدی می‌داند که حتی طبیعت را تحت تأثیر قرار می‌دهد.