ورود / عضویت



اشک طرف دیده را گردید و رفت همراه با معنی و تفسیر

اشک طرف دیده را گردید و رفت — (همراه با معنی و تفسیر)

اشک طرف دیده را گردید و رفت



پروین اعتصامی – قصیده شماره 15

سفر اشک

اشک طرف دیده را گردید و رفت

اوفتاد آهسته و غلتید و رفت

بر سپهر تیره ی هستی دمی

چون ستاره روشنی بخشید و رفت

گر چه دریای وجودش جای بود

عاقبت یک قطره خون نوشید و رفت

گشت اندر چشمه ی خون ناپدید

قیمت هر قطره را سنجید و رفت

من چو از جور فلک بگریستم

بر من و بر گریه ام خندید و رفت

رنجشی ما را نبود اندر میان

کس نمی داند چرا رنجید و رفت

تا دل از اندوه، گرد آلود گشت

دامن پاکیزه را برچید و رفت

موج و سیل و فتنه و آشوب خاست

بحر، طوفانی شد و ترسید و رفت

همچو شبنم، در گلستان وجود

بر گل رخساره ای تابید و رفت

مدتی در خانه ی دل کرد جای

مخزن اسرار جان را دید و رفت

رمزهای زندگانی را نوشت

دفتر و طومار خود پیچید و رفت

شد چو از پیچ و خم ره، باخبر

مقصد تحقیق را پرسید و رفت

جلوه و رونق گرفت از قلب و چشم

میوه ای از هر درختی چید و رفت

عقل دوراندیش، با دل هر چه گفت

گوش داد و جمله را بشنید و رفت

تلخی و شیرینی هستی چشید

از حوادث باخبر گردید و رفت

قاصد معشوق بود از کوی عشق

چهره ی عشاق را بوسید و رفت

اوفتاد اندر ترازوی قضا

کاش می گفتند چند ارزید و رفت

معنی بیت‌های شعر

اشک طرف دیده را گردید و رفت / اوفتاد آهسته و غلتید و رفت

اشک بر گوشهٔ چشم جاری شد، سپس آرام فرو افتاد و غلتان از چشم دور شد.

بر سپهر تیره ی هستی دمی / چون ستاره روشنی بخشید و رفت

اشک لحظه‌ای در آسمان تاریک زندگی مانند ستاره‌ای درخشید و روشنی بخشید، سپس ناپدید شد.

گر چه دریای وجودش جای بود / عاقبت یک قطره خون نوشید و رفت

هرچند اشک از دریای وجود انسان سرچشمه می‌گرفت، سرانجام یک قطره خون را در خود گرفت و از دیده روان شد.

گشت اندر چشمه ی خون ناپدید / قیمت هر قطره را سنجید و رفت

اشک در چشمهٔ خون ناپدید شد و ارزش و بهای هر قطره را دریافت و گذشت.

من چو از جور فلک بگریستم / بر من و بر گریه ام خندید و رفت

وقتی از ستم روزگار گریه کردم، اشک بر من و گریه‌ام خندید و رفت؛ زیرا خود نیز از بی‌پایداری و سرنوشت خویش آگاه بود.

رنجشی ما را نبود اندر میان / کس نمی داند چرا رنجید و رفت

میان من و اشک هیچ دلخوری‌ای وجود نداشت، اما کسی نمی‌داند چرا اشک رنجید و از چشم دور شد.

تا دل از اندوه، گرد آلود گشت / دامن پاکیزه را برچید و رفت

هنگامی که دل از اندوه تیره و غبارآلود شد، اشک دامن پاک و روشن خود را جمع کرد و رفت.

موج و سیل و فتنه و آشوب خاست / بحر، طوفانی شد و ترسید و رفت

موج و سیل و آشوب پدید آمد و دریای وجود طوفانی شد؛ اشک از این آشفتگی ترسید و رفت.

همچو شبنم، در گلستان وجود / بر گل رخساره ای تابید و رفت

اشک مانند شبنم در گلستان وجود، بر گلِ چهره‌ای درخشید و پس از لحظه‌ای ناپدید شد.

مدتی در خانه ی دل کرد جای / مخزن اسرار جان را دید و رفت

اشک مدتی در خانهٔ دل سکونت کرد، رازهای پنهان جان را دید و سپس رفت.

رمزهای زندگانی را نوشت / دفتر و طومار خود پیچید و رفت

اشک رازهای زندگی را ثبت کرد، دفتر و طومار خویش را بست و از آنجا رفت.

شد چو از پیچ و خم ره، باخبر / مقصد تحقیق را پرسید و رفت

وقتی اشک از پیچ‌وخم راه زندگی آگاه شد، دربارهٔ مقصد و حقیقت آن پرس‌وجو کرد و به راه خود ادامه داد.

جلوه و رونق گرفت از قلب و چشم / میوه ای از هر درختی چید و رفت

اشک از دل و چشم زیبایی و جلوه گرفت، از هر تجربه و هر بخش زندگی بهره‌ای برداشت و گذشت.

عقل دوراندیش، با دل هر چه گفت / گوش داد و جمله را بشنید و رفت

اشک هرچه را عقل دوراندیش با دل در میان گذاشت، شنید و پس از آگاهی یافتن از آن، رفت.

تلخی و شیرینی هستی چشید / از حوادث باخبر گردید و رفت

اشک تلخی‌ها و شیرینی‌های زندگی را تجربه کرد و از حوادث و رویدادهای آن آگاه شد و گذشت.

قاصد معشوق بود از کوی عشق / چهره ی عشاق را بوسید و رفت

اشک از سرزمین عشق پیام‌آور معشوق بود؛ چهرهٔ عاشقان را بوسید و از نزد آنان رفت.

اوفتاد اندر ترازوی قضا / کاش می گفتند چند ارزید و رفت

اشک در ترازوی داوری و تقدیر سنجیده شد؛ ای کاش می‌گفتند که چه اندازه ارزش داشت، سپس رفت.

تفسیر کلی

در این شعر، اشک نمادی از رنج، اندوه و تجربه‌های عمیق انسانی است که از دیده جاری می‌شود و پس از سفری کوتاه، اثری ماندگار بر جای می‌گذارد. اشک با آنکه قطره‌ای کوچک است، لحظه‌ای جهان تاریک هستی را روشن می‌کند و نشان می‌دهد که درد نیز می‌تواند سرچشمه آگاهی و بیداری باشد. پیوند اشک با «دریای وجود» و «چشمهٔ خون» بیانگر ژرفای رنج انسان و ارزش هر قطره از اندوه اوست. شعر در نهایت بر گذرا بودن اشک و ماندگاری معنا و تجربه‌ای که از آن حاصل می‌شود تأکید دارد.

‫«این مطلب با پشتیبانی هوش مصنوعی آماده و پس از ویرایش اعضای تحریریه، در سایت درج شده است.»

دیدگاهتان را بنویسید

😊
🌸🌹🌺🌻🌷🌼💐🥀😒😡😠😤😊😂❤️👍🔥🎉😍🤔😢🙏😎🥳😅🤗😴🤩😭😱💔✨💯👏🙌💪🌟💖💙💚🧡💜🤍🖤