ای شرم زده غنچه ی مستور از تو
حافظ-رباعی شماره 33
ای شرم زده غنچه ی مستور از تو
حیران و خجل نرگس مخمور از تو
گل با تو برابری کجا یارد کرد
کو نور ز مه دارد و مه نور از تو
معنی بیت های شعر
۱. ای شرم زده غنچه ی مستور از تو / حیران و خجل نرگس مخمور از تو:
حافظ خطاب به معشوق میگوید: ای که غنچهها از شرم حضور تو در خود فرو میروند و نرگسهای سرمست از دیدار تو حیران و خجل میمانند! این بیت با تصویرپردازی ظریف، زیبایی چهرهی معشوق را چنان توصیف میکند که حتی طبیعت نیز در برابر آن شرمسار میشود. شاعر با استفاده از استعارههای “غنچهی مستور” (غنچهای که از شرم در خود پیچیده) و “نرگس مخمور” (چشمانی مانند نرگس که از مستی خمار است)، بر جلال و ابهت معشوق تأکید میورزد.
۲. گل با تو برابری کجا یارد کرد / کو نور ز مه دارد و مه نور از تو:
حافظ در ادامه میپرسد: چگونه گل میتواند با تو برابری کند، در حالی که نور خود را از ماه میگیرد و ماه نیز نور خود را از تو دریافت میکند؟ این بیت با ایجاد سلسلهمراتب زیبایی (گل ← ماه ← معشوق)، برتری بیچون و چرای معشوق را نشان میدهد. حافظ در اینجا از صنعت “حلّ و عقد” استفاده کرده، به این معنا که هم گل را فروتر از ماه نشان داده و هم ماه را مدیون نور معشوق معرفی کرده است.
تفسیر شعر
رباعیات حافظ شیرازی – ادبستان شعر پارسی
واژگان دشوار : مصراع بیت ها ابیات تحلیل بررسی همراه با معنا مفهوم شعر شرح کامل توضیح.
