بر یاد صبوحی به رسم مستان

قاآنی شیرازی – قصیده شماره 264

در مدح شاهزاده ی آزاده هلاکوخان بن شجاع السلطنه می فرماید

بر یاد صبوحی به رسم مستان

از خانه سحرگه شدم به بستان

دل ساغر و خون باده غصه ساقی

مطرب غم و نی سینه نغمه افغان

آشفته دلم از هوای دلبر

آسیمه سرم از جفای دوران

بر گل نگرستم بسی گرستم

کز ماه رخ دوست کرد دستان

وز سیب صد آسیب شد نصیبم

کم منهی گشت از آن زنخدان

گه زیر گلی گه به پای سروی

از ضعف چو مستان فتان و خیزان

گه سوسن وار از مقال خاموش

گه نرگس وار از خیال حیران

گاه از پی تسکین جان مسکین

سر کرده فغان چون هزار دستان

گه داغ نهادم چو لاله بر دل

گه چاک زدم همچو گل گریبان

گاهم به دل اندر خیال شیراز

گاهم به سر اندر هوای کرمان

ناگه به نسیم صبا گذشتم

چون تشنه به دریا گرسنه بر خوان

چون خنگ ملک گشته گرم جنبش

چون عزم شه آورده رای جولان

افشاندم از دیده اشک شادی

چون خارش آویختم به دامان

گفتم ای درمان رنج فرقت

گفتم ای داروی درد هجران

اهلا لک سهلا از چه داری

جان و تن ما را اسیر احزان

لختی بگذر رسم کینه بگذار

برخی بنشین گرد فتنه بنشان

ای قاصد یار ای برید دلبر

ای پیک نگار ای رسول جانان

ای خاطر بلبل ز تو مشوش

ای طره ی سنبل ز تو پریشان

ای حامل بوی قمیص یوسف

وی مایه ی عیش رسول کنعان

از نکهت تو بزم عید خرم

از هیبت تو قوم عاد پژمان

بر کتف تو گاهی بساط حیدر

بر سفت تو گه مسند سلیمان

پایت نخراشد ز خار صحرا

کامت نشود تر ز موج عمان

پیدایی و پنهان چو جرم خورشید

پنهانی و پیدا چو نور یزدان

آدم ز تو گاهی رهین هستی

مریم ز تو گاهی قرین بهتان

گر ز آنکه پری نیستی چرایی

همچون پری از چشم خلق پنهان

زخم تن عشاق را تو مرهم

درد دل مشتاق را تو درمان

مشکین تو کنی راغ را به خرداد

زرین تو کنی باغ را در آبان

دیریست که مهرت مراست در دل

عمریست که شوقت مراست در جان

ایرا که نشد مشکلی دچارم

الا که به عون تو گشت آسان

ایدون چه شود کز طریق یاری

ای محرم هر کاخ و هر شبستان

از ری که مهین پای تخت خسرو

از ری که بهین دار ملک خاقان

ژولیده تنم را ز بس که لاغر

بیرون شود از چشم های کتان

زان نامی و بس چون وجود عاشق

زو ذکری و بس چون عهود جانان

چون مشت غباری بری دمانش

با خویش به دارالامان کرمان

لیکن به طریقی که در ره از وی

گردی ننشیند به هیچ دامان

لختی بنپایی به هیچ منزل

آنی بنمانی به هیچ سامان

آسوده نخسبی چو بخت دانا

فرسوده نگردی چو فکر نادان

گر صخره ی صما فرازت آید

زو درگذری چو خدنگ سلطان

ور خار مغیلان خلد به کامت

چون نار نیندیشی از مغیلان

و آخر که به دارالامان رسیدی

ایمن نشوی از فریب شیطان

کان ملک بهشت است و دیوت از ریو

ترسم ندهد ره به باغ رضوان

القصه یکی نغز باره بینی

صد بار بر از هفت چرخ گردان

ستوار بروجش چو سد یأجوج

دشوار عروجش چو عرش یزدان

سالم چو سپهر از صعود لشکر

ایمن چو بهشت از ورود حدثان

سنگی که بلغزد ز خاکریزش

مانا نرسد تا ابد به پایان

دروازه ی آن باره بسته بینی

جز بر رخ جویندگان احسان

باغیست در آن باره بارک الله

گیتی همه از نکهتش گلستان

چون بحر ز ژاله چون کان ز لاله

پر لعل بدخشان و دُر رخشان

گردون نه و در وی هزار اختر

جنت نه در وی هزار غلمان

تا گام زنی عبهر است و سوسن

تا چشم زنی سنبل است و ریحان

یک سبزه از آن آسمان اخضر

یک لاله از آن آفتاب تابان

بر ساحت آن عاشق است اردی

بر عرصه ی آن شایق است نیسان

کاخیست در آن باغ لوحش الله

غمدانشده زو بارگاه غمدان

چون رای سکندر منیع بنیاد

چون فکر ارسطو وسیع بنیان

کرمان نه اگر مصر از چه در وی

آن کاخ نمودار کاخ هرمان

تختیست در آن باغ صانه الله

یکتا به دو گیتی ز چار ارکان

شاهیست بر آن کاخ کز فروغش

روشن شده ظلمت سرای امکان

شهزاده هلاکوی راد کآمد

ایوانش فراتر ز کاخ کیوان

تابی ز رخش چرخ چرخ انجم

حرفی ز لبش بحربحر مرجان

شیر است چه شیر است شیر شرزه

پیل است چه پیل است پیل غژمان

گر پیل دمان را ز رمح خرطوم

ور شیر ژیان را ز تیغ دندان

بحر است چه بحر بحر قلزم

کوه است چه کوه کوه ثهلان

کر بحر کند جا به پشت توسن

ور کوه نهد پا به زین یکران

با تیر گزینش به دشت هیجا

با تیغ گزینش به روز میدان

نه خود به کار آید و نه مغفر

نه درع اثر بخشد و نه خفتان

ای عالم و خشم تو خار و شعله

ای گیتی و امر تو گوی و چوگان

از خشم تو جنت شود جهنم

از بیم تو کافر شود مسلمان

زی خصم گمانم که از کمانت

آرد خبر مرگ پیک پیکان

رمح تو یکی گرزه مار خونخوار

خشم تو یکی شرزه شیر غژمان

آن مار برآرد دمار از تن

این شیر برآرد نفیر از جان

دست و دل بحربخش کان پرداز

بر دعوی جودت بود دو برهان

رحمی کن ای شاه بحر و کان را

از جور دو برهان جود برهان

از هیبت ابروی چون کمانت

پیکان شده در چشم خصم مژگان

تیرت ز زمین بر سپهر بارد

چونان به زمین از سپهر باران

نشناخته شمشیر آهنینت

در وقعه سقرلاط را ز سندان

تیغ تو و الوند مهر و شبنم

گرز تو و البرز ماه و کتان

مهمان مخالف بود خدنگت

هرگاه که بیرون رود ز کیوان

زان خصم براند ز سینه دل را

تا تنگ نگردد سرا به مهمان

نبود عجب ار خون شود دوباره

از سهم خدنگت جنین به زهدان

دم سردی بدخواه و تف تیغت

این تابستان ست و آن زمستان

بدخواه تو در کودکی ز سهمت

انگشت گزد بر به جای پستان

گیهان و عمود تو عاد و صرصر

دوران و جنود تو نوح و طوفان

آسان با مهر تو هر چه مشکل

مشکل با قهر تو هر چه آسان

تیغت چو فنا کی به گاه کوشش

رایت چو قضا کی به وقت فرمان

دیو از اثر رحمتت فرشته

کوه از گذر لشکرت بیابان

ویرانه ی ملک از تو بس که معمور

معموره ی کان از تو بس که ویران

شد ساکن کان هر چه بوم در ملک

شد واصل ملک آنچه سیم در کان

تا چند کنی بیخ فتنه شاها

آزرم کن از چشمهای فتان

تنگ است جهان بر تو از چه یارب

بی جرم چو یوسف شدی به زندان

هر خانه کش از وصف توست زیور

هر نامه کش از نام توست عنوان

این خنده کند بر هزار دفتر

آن طعنه زند بر هزار دیوان

شمشیر تو مرگی بود مجسم

از مرگ به جایی گریخت نتوان

در دولت تو سعد و نحس خرم

چون زهره و کیوان به برج میزان

رمحت که از آن مار یار تیمار

تیغت که از آن شیر جفت افغان

خور خیره شود وقت وقعه از این

مه تیره شود گاه کینه از آن

از هیبت تیغت به گاه جلوه

از حمله ی خنگت به گاه جولان

مو مار شود پیل را به پیکر

خون سنگ شود شیر را به شریان

بس خیل پریشان از آن فراهم

بس فوج فراهم ازین پریشان

فتراک رزینت ز زین توسن

آونگ چو از بوقبیس ثعبان

قدر تو بر از مدحت سخنور

جاه تو بر از فکرت سخندان

ای شاه سه سال از تو دور ماندم

چون خاطر کافر ز نور ایمان

از آتش هجرت بسوخت جانم

دوزخ بود آری سزای عصیان

هر موی بر اندام من نموده

چون بر کتف بیور اسب ماران

اکنون عجبی نیست گر بپایم

جاوید به عشرت سرای گیهان

ایراک ز ادراک خاک پایت

چون خضر رسیدم به آب حیوان

قربت که مهین نعمتی خداداد

زان بیهده کردم سه سال کفران

زان بار خدا از برای کیفر

بگماشت به جانم عذاب حرمان

اینک به ستغفار مدح دارم

از فضل عمیمت امید غفران

تا ماه منور بود هماره

بیت الشرفش ثور و خانه سرطان

چون نور مه از صارم هلالی

تورانت مسخر چو ملک ایران

بت الشرف و بیت تو هماره

محروسه ی ایران و مرز توران

آن به که دهم زیب این قصیده

از گوهر مدح علی عمران

چون ختم ولایت به ذات او شد

هم ختم محامد به دوست شایان

آن فاتح خیبر که گشته زآغاز

از فطرت او فتح باب امکان

آن خواجه ی کامل که ره ندارد

در عالم جاهش خیال نقصان

بی جلوه ی انوار او نتابد

بر مشرق دل آفتاب عرفان

بی زیور ذات وی آفرینش

ماند به یکی نوعروس عریان

پرواش کی از هست و نیست چون هست

با هستی او هست و نیست یکسان

ز امکانی و ز امکان فراترستی

چون بر ز شکوفه ثمر ز اعصان

قاآنی از مدح لب فروبند

کز نعت نبی عاجز است حسان

در باره ی آن کش خدا ثناگر

تا چند و کی این ترهات هذیان

 

نویسندگان :
نویسندگان :

امین پیرانی - حامد پیری

نوشته های مرتبط
اشتراک در
اطلاع از
guest
0 نظرات
بازخورد (Feedback) های اینلاین
مشاهده همه دیدگاه ها