تا ز میخانه و می نام و نشان خواهد بود

حافظ-غزل شماره 205
تا ز میخانه و می نام و نشان خواهد بود
سر ما خاک ره پیر مغان خواهد بود
حلقه ی پیر مغان از ازلم در گوش است
بر همانیم که بودیم و همان خواهد بود
بر سر تربت ما چون گذری همت خواه
که زیارتگه رندان جهان خواهد بود
برو ای زاهد خودبین که ز چشم من و تو
راز این پرده نهان است و نهان خواهد بود
تُرک عاشق کش من مست برون رفت امروز
تا دگر خون که از دیده روان خواهد بود
چشمم آن دم که ز شوق تو نهد سر به لحد
تا دم صبح قیامت نگران خواهد بود
بخت حافظ گر از این گونه مدد خواهد کرد
زلف معشوقه به دست دگران خواهد بود
معنی بیت های نخستین
۱. تا ز میخانه و می نام و نشان خواهد بود / سر ما خاک ره پیر مغان خواهد بود:
تا زمانی که نام و نشانی از میخانه و می باقی است، سر ما خاک راه پیر مغان خواهد بود. این بیت به وفاداری حافظ به می و میخانه تا پایان عمر اشاره دارد.
۲. حلقه ی پیر مغان از ازلم در گوش است / بر همانیم که بودیم و همان خواهد بود:
حلقه پیر مغان از ازل در گوش ماست؛ ما همان هستیم که بودیم و همان خواهیم ماند. حافظ به ثبات عقیده و پایداری در راه عشق اشاره میکند.
۳. بر سر تربت ما چون گذری همت خواه / که زیارتگه رندان جهان خواهد بود:
وقتی بر مزار ما گذر کردی، اراده کن که آنجا زیارتگاه رندان جهان خواهد بود. این بیت به پیشبینی حافظ درباره مزار خودش اشاره دارد.
۴. برو ای زاهد خودبین که ز چشم من و تو / راز این پرده نهان است و نهان خواهد بود:
ای زاهد خودبین، برو که راز این پرده از دید من و تو پنهان است و پنهان خواهد ماند. شاعر به ناتوانی زاهد از درک حقایق عرفانی اشاره میکند.
معنی بیت های پایانی
۵. تُرک عاشق کش من مست برون رفت امروز / تا دگر خون که از دیده روان خواهد بود:
معشوق عاشقکش من امروز مستانه برون رفت، تا بار دیگر خون از دیدهها جاری شود. این بیت به جفای معشوق و رنج عاشق اشاره دارد.
۶. چشمم آن دم که ز شوق تو نهد سر به لحد / تا دم صبح قیامت نگران خواهد بود:
چشم من در لحظهای که از شوق تو سر به لحد مینهد، تا روز قیامت منتظر خواهد ماند. حافظ به عشق جاودانه حتی پس از مرگ اشاره میکند.
۷. بخت حافظ گر از این گونه مدد خواهد کرد / زلف معشوقه به دست دگران خواهد بود:
اگر بخت حافظ این چنین یاری کند، زلف معشوق به دست دیگران خواهد افتاد. این بیت به ناامیدی از رسیدن به معشوق اشاره دارد.
تفسیر شعر
غزلیات حافظ شیرازی – ادبستان شعر پارسی
واژگان دشوار : مصراع بیت ها ابیات تحلیل بررسی همراه با معنا مفهوم شعر شرح کامل.