چه مستی ست ندانم که رو به ما آورد-همراه با معنی و تفسیر

چه مستی ست ندانم که رو به ما آورد

حافظ-غزل شماره 145

چه مستی ست ندانم که رو به ما آورد

که بود ساقی و این باده از کجا آورد

تو نیز باده به چنگ آر و راه صحرا گیر

که مرغ نغمه سرا ساز خوش نوا آورد

دلا چو غنچه شکایت ز کار بسته مکن

که باد صبح نسیم گره گشا آورد

رسیدن گل و نسرین به خیر و خوبی باد

بنفشه شاد و کش آمد سمن صفا آورد

صبا به خوش خبری هدهد سلیمان است

که مژده ی طرب از گلشن سبا آورد

علاج ضعف دل ما کرشمه ی ساقی ست

برآر سر که طبیب آمد و دوا آورد

مرید پیر مغانم ز من مرنج ای شیخ

چرا که وعده تو کردی و او به جا آورد

به تنگ چشمی آن ترک لشکری نازم

که حمله بر منِ درویشِ یک قبا آورد

فلک غلامی حافظ کنون به طوع کند

که التجا به در دولت شما آورد

معنی بیت های نخستین

۱. چه مستی ست ندانم که رو به ما آورد / که بود ساقی و این باده از کجا آورد:
حافظ با حیرت می‌پرسد: این چه حالت مستی است که به سوی ما آمده؟ و این ساقی کیست که چنین باده‌ی نابی آورده است؟ این بیت نشان‌دهنده‌ی حیرت و شگفتی شاعر از کیفیت بی‌نظیر این مستی و شراب است.

۲. تو نیز باده به چنگ آر و راه صحرا گیر / که مرغ نغمه سرا ساز خوش نوا آورد:
حافظ مخاطب را دعوت می‌کند: تو هم جامی برگیر و به صحرا رو، چرا که پرندگان نغمه‌سرا آهنگ‌های دلنواز می‌خوانند. این بیت تصویری زیبا از هماهنگی طبیعت و شراب‌نوشی را ترسیم می‌کند.

۳. دلا چو غنچه شکایت ز کار بسته مکن / که باد صبح نسیم گره گشا آورد:
ای دل، مانند غنچه از بسته بودن شکایت مکن، چرا که باد صبحگاهی همانند نسیمی گره‌گشا خواهد آمد. حافظ در این بیت امیدواری و صبر در برابر مشکلات را توصیه می‌کند.

۴. رسیدن گل و نسرین به خیر و خوبی باد / بنفشه شاد و کش آمد سمن صفا آورد:
فرا رسیدن گل‌ها و یاسمن‌ها را به خیر و خوبی باد! بنفشه شادمان است و یاسمن با خود صفا و پاکی آورده. این بیت به زیبایی بهار و شکوفایی طبیعت اشاره دارد.

معنی بیت های پایانی

۵. صبا به خوش خبری هدهد سلیمان است / که مژده ی طرب از گلشن سبا آورد:
باد صبا مانند هدهد سلیمان، پیام‌آور خوش‌خبری است که مژده‌ی شادی از باغ سبا آورده. حافظ در این بیت با اشاره به داستان حضرت سلیمان و هدهد، به انتقال پیام شادی اشاره می‌کند.

۶. علاج ضعف دل ما کرشمه ی ساقی ست / برآر سر که طبیب آمد و دوا آورد:
درمان ضعف دل ما همانا ناز و کرشمه‌ی ساقی است. سر برآور که طبیب آمد و دارو با خود آورده. این بیت به قدرت شفابخش می و معشوق در درمان دل‌های شکسته اشاره دارد.

۷. مرید پیر مغانم ز من مرنج ای شیخ / چرا که وعده تو کردی و او به جا آورد:
ای شیخ، از من که مرید پیر مغانم رنجیده خاطر مباش، چرا که آنچه تو وعده کردی، او (پیر مغان) به انجام رساند. این بیت به مقایسه‌ی بین وعده‌های شیخ و عمل پیر مغان می‌پردازد.

۸. به تنگ چشمی آن ترک لشکری نازم / که حمله بر منِ درویشِ یک قبا آورد:
به آن ترک تنگ‌چشم (معشوق) لشکرکش می‌نازم که بر من درویش تنها حمله آورده است. حافظ در این بیت با طنز، به ناتوانی خود در برابر معشوق اشاره می‌کند.

۹. فلک غلامی حافظ کنون به طوع کند / که التجا به در دولت شما آورد:
آسمان اکنون باید به اطاعت حافظ درآید، چرا که او به درگاه دولت (شما) پناه آورده است. این بیت پایانی احتمالاً اشاره‌ای به مدح سلطان وقت و امید به توجه او دارد.