قاآنی شیرازی – قصیده شماره 116
در ستایش پا‌دشاه جمجاه محمدشاه غازی و فتح خوارزم گوید
رسید چه؟ خبر فتح کی رسید؟ سحر
کجا؟ به نزد مالک از چه مُلک؟ از خاور
خبر چه بود؟ شکست عدو که گفت؟ بشیر
عدو شکست چسان خورده؟ گشت زیر و زبر
مصافگاه کجا بود؟ ساحت بسطام
که برشکست عدورا؟ سمی بن آزر
دگر که ناصر او بود؟ نصرت‌الدوله
چه بود منصبش از شه؟ امارت لشکر
کدام لشکر؟ آن لشکری که رفت زری
کجا؟ به طوس، چرا؟ بهر نظم آن کشور
سپاه را که فرستاد؟ خواجه، کی؟ شعبان
کدام خواجه؟ مهین خواجه ی عطاگستر
دگر سپاه فرستد؟ بلی چه مه؟ شوال
چه روز؟ عیدکی آن روز می‌رسد؟ ایدر
گذشت روزه؟ بلی ماه نو نمود؟ نعم
چه‌وقت؟ دوش کجا؟ درجنوب چون لاغر
کنون چه باید؟ ساغر چگونه باید؟ پر
پر از چه باشد؟ از می چه می؟ می خلر
قدح چه باشد؟ نقره چه نقره؟ نقره ی خام
قدح گسار که؟ ترکی چگونه؟ سیمین بر
قدح به یاد که بخشد؟ به یاد روی مَلِک
قدح نخست‌که نوشد؟ حکیم دانشور
مرآن حکیم که باشد؟ حکیم قاآنی
چو خورد می‌چه کند؟ مدح شاه کیوان فر
کدام شه؟ شه ایران چه‌کس؟ محمدشاه
ورا لقب چه؟ ابوالسیف از که؟ از داور
ز نسل کیست؟ ز ترک از چه ترک؟ از قاجار
شهش که کرد؟ نیا جانشینش کیست؟ پسر
کشد که؟ حزمش چه؟ باره از چه؟ از انصاف
کجا؟ به ملک چرا؟ بهر دفع فتنه و شر
بود چه تیغش؟ چون پاسبان دولت و دین
رود چه رخشش؟ چون همعنان فتح و ظفر
مسلم است؟ بلی در چه؟ در سخا و سخن
مقدم است؟ نعم بر که؟ بر قضا و قدر
گذشته‌چه؟ صیتش تا کجا؟ به‌شرق و غرب
رسیده چه؟ نامش تا کجا؟ به بحر و به بر
بود که دشمن او؟ چون رمیده کی؟ شب و روز
ز چه؟ ز سایه ی خود در کجا؟ به سنگ و مدر
دهد چه؟ زر کی؟ دایم چگونه؟ بی‌منت
به که؟ به عارف و عامی چه‌قدر؟ بی‌حد و مر
نظیر اوست چه؟ عکسش‌کجا؟ در آیینه
به معنی است نظیرش؟ نه از طریق نظر
به‌دور وی که خورد خون؟ دو کس کجا؟ به دو جا
به دشت رزمش تیغ و به مجلسش ساغر
همی‌گشاید چه؟ تیغ او چه چیز؟ حصار
همی فشاند چه؟ رمح او چه چیز؟ شرر
ز فر او شده‌کاسد چه چیز؟ ذلّ و هوان
ز جود شده رایج چه چیز؟ فضل و هنر
گشاید آسان چه؟ رمح او چه؟ باره ی سخت
دهد فراوان‌که؟ دست او چه؟ بدره ی زر
کسی به عهدش پیچد به خویشتن؟ آری
کمند در کف او زلف بر رخ دلبر
دلی ز جودش نالد به روزگار؟ بلی
به‌کوه سیم و به دریا در و به‌کان‌گوهر
تنی‌گدازد در مجلسش به عید؟ نعم
درون مجمر عود و میان آب شکر
به هیچ کشور سرباز او شود حاکم؟
بلی‌کجا؟ همه جا کیستند؟ ها بشمر
به‌ملک فارس حسین‌خان به‌مرز چین خاقان
به ارض زنگ نجاشی به رومیان قیصر
همیشه تا که دمد چه؟گل از کجا؟ز چمن
شکفته باد چه؟ بختش چگونه؟ چون عبهر
بود چه؟ یارش که؟ حق دگر که؟ احمد و آل
کجا؟ به هر دو سرا تا چه روز؟ تا محشر