آن سیه چرده که شیرینی عالم با اوست
حافظ-غزل شماره 57
آن سیه چرده که شیرینی عالم با اوست
چشم میگون ، لب خندان ، دل خرم با اوست
گر چه شیرین دهنان پادشهانند ولی
او سلیمان زمان است که خاتم با اوست
روی خوب است و کمال هنر و دامن پاک
لاجرم همت پاکان دو عالم با اوست
خال مشکین که بدان عارض گندمگون است
سر آن دانه که شد رهزن آدم با اوست
دلبرم عزم سفر کرد خدا را یاران
چه کنم با دل مجروح که مرهم با اوست
با که این نکته توان گفت که آن سنگین دل
کشت ما را و دم عیسی مریم با اوست
حافظ از معتقدان است گرامی دارش
زانکه بخشایش بس روح مکرّم با اوست
معنی بیت های نخستین
1. آن سیه چرده که شیرینی عالم با اوست / چشم میگون ، لب خندان ، دل خرم با اوست:
آن یار سپیدروی که تمام شیرینی جهان با اوست – با چشمان مست کننده، لبهای خندان و دلی شادمان – گویی تمام خوبیهای عالم در وجودش جمع شده است. او چنان جذابیت دارد که گویی همه شادیها و زیباییها همنشین اویند.
2. گر چه شیرین دهنان پادشهانند ولی / او سلیمان زمان است که خاتم با اوست:
هرچند پادشاهان بسیاری با سخنان شیرین وجود دارند، اما او سلیمان این دوران است که انگشتری قدرت (خاتم) با اوست. حکمت و اقتدارش برتر از همه پادشاهان جهان است.
3. روی خوب است و کمال هنر و دامن پاک / لاجرم همت پاکان دو عالم با اوست:
با آن صورت زیبا، کمال هنر و دامنی پاک، طبیعی است که توجه پاکان و بزرگان هر دو جهان به سوی اوست. این همه کمال و زیبایی، دل هر صاحب همتی را به سوی خود میکشاند.
4. خال مشکین که بدان عارض گندمگون است / سر آن دانه که شد رهزن آدم با اوست:
آن خال مشکین بر رخسار گندمگونش – گویی همان دانه (حبه) است که آدم را از بهشت رهزنی کرد! این خال فریبنده، همانند میوه ممنوعه بهشتی است که هر بینندهای را مجذوب خود میکند.
معنی بیت های پایانی
5. دلبرم عزم سفر کرد خدا را یاران / چه کنم با دل مجروح که مرهم با اوست:
دلبرم تصمیم به سفر گرفته – ای یاران، با این دل زخمخورده چه کنم که تنها درمانش (مرهمش) با خود اوست؟ دوری او زخم دلم را تازه کرده و تنها بازگشتش میتواند مرا التیام بخشد.
6. با که این نکته توان گفت که آن سنگین دل / کشت ما را و دم عیسی مریم با اوست:
با چه کسی میتوانم بگویم که آن یار بیاحساس (سنگین دل) مرا هلاک کرد، در حالی که نفس شفابخش عیسی مریم (قدرت شفا دادن) با اوست؟ او میتواند مرا زنده کند، اما به جای آن مرا میمیراند.
7. حافظ از معتقدان است گرامی دارش / زانکه بخشایش بس روح مکرم با اوست:
حافظ از باورداران و عاشقان صادق اوست – او را گرامی بدارید، چرا که روح بزرگوار و بخشنده (روح مکرم) با اوست. این عشق و ارادت حافظ، ارزش احترام و تکریم دارد.
تفسیر شعر
غزلیات حافظ شیرازی – ادبستان شعر پارسی
واژگان دشوار : مصراع بیت ها ابیات تحلیل بررسی همراه با معنا مفهوم شعر شرح کامل.