یاد باد آنکه نهانت نظری با ما بود-همراه با معنی و تفسیر

یاد باد آنکه نهانت نظری با ما بود

---

حافظ-غزل شماره 204

یاد باد آنکه نهانت نظری با ما بود

رقم مهر تو بر چهره ی ما پیدا بود

یاد باد آنکه چو چشمت به عتابم می‌کشت

معجز عیسویت در لب شکرخا بود

یاد باد آنکه صبوحی زده در مجلس انس

جز من و یار نبودیم و خدا با ما بود

یاد باد آنکه رخت شمع طرب می‌افروخت

وین دل سوخته پروانه ی ناپروا بود

یاد باد آنکه در آن بزمگه خلق و ادب

آنکه او خنده ی مستانه زدی صهبا بود

یاد باد آنکه چو یاقوت قدح خنده زدی

در میان من و لعل تو حکایت‌ها بود

یاد باد آنکه نگارم چو کمر بربستی

در رکابش مه نو پیک جهان پیما بود

یاد باد آنکه خرابات نشین بودم و مست

وآنچه در مسجدم امروز کم است آنجا بود

یاد باد آنکه به اصلاح شما می‌شد راست

نظم هر گوهر ناسفته که حافظ را بود

---

معنی بیت های نخستین

۱. یاد باد آنکه نهانت نظری با ما بود / رقم مهر تو بر چهره ی ما پیدا بود:
به یاد دار زمانی را که تو در نهان نظری به ما داشتی و نشان محبت تو بر چهره‌ام آشکار بود. این بیت به خاطرات شیرین محبت پنهان معشوق اشاره دارد.

۲. یاد باد آنکه چو چشمت به عتابم می‌کشت / معجز عیسویت در لب شکرخا بود:
به یاد دار زمانی را که نگاه عتاب‌آمیز تو مرا می‌کشت، در حالی که معجزه‌ای مانند حضرت عیسی در لب شیرین‌گوی تو بود. حافظ به قدرت جادویی نگاه و سخن معشوق اشاره می‌کند.

۳. یاد باد آنکه صبوحی زده در مجلس انس / جز من و یار نبودیم و خدا با ما بود:
به یاد دار زمانی را که در سحرگاهان در مجلس انس جز من و یار کسی نبود و خدا با ما بود. این بیت به خلوت عاشقانه و معنوی با معشوق اشاره دارد.

۴. یاد باد آنکه رخت شمع طرب می‌افروخت / وین دل سوخته پروانه ی ناپروا بود:
به یاد دار زمانی را که وجود تو مانند شمعی شادی‌افروز بود و این دل سوخته پروانه‌ای بی‌پروا در گرد تو. شاعر به شور و شیدایی عاشق در حضور معشوق اشاره می‌کند.

۵. یاد باد آنکه در آن بزمگه خلق و ادب / آنکه او خنده ی مستانه زدی صهبا بود:
به یاد دار در آن محفل اهل ادب، کسی که خنده مستانه می‌زد، شراب ناب (صهبا) بود. این بیت به فضای شاد و مستانه محفل یاران اشاره دارد.

معنی بیت های پایانی

۶. یاد باد آنکه چو یاقوت قدح خنده زدی / در میان من و لعل تو حکایت‌ها بود:
به یاد دار زمانی را که مانند یاقوت قدح می‌خندیدی و بین من و لعل لب تو حکایت‌ها بود. حافظ به خاطرات شیرین گفتگو با معشوق اشاره می‌کند.

۷. یاد باد آنکه نگارم چو کمر بربستی / در رکابش مه نو پیک جهان پیما بود:
به یاد دار زمانی را که معشوقم کمر می‌بست و ماه نو مانند پیکی جهان‌پیما در خدمتش بود. این بیت به زیبایی و شکوه معشوق اشاره دارد.

۸. یاد باد آنکه خرابات نشین بودم و مست / وآنچه در مسجدم امروز کم است آنجا بود:
به یاد دار زمانی را که در میخانه ساکن و مست بودم و آنچه امروز در مسجد کم دارم، در آنجا فراوان بود. شاعر به فضای معنوی خرابات در مقابل ظاهر مسجد اشاره دارد.

۹. یاد باد آنکه به اصلاح شما می‌شد راست / نظم هر گوهر ناسفته که حافظ را بود:
به یاد دار زمانی را که با راهنمایی شما هر گوهر ناگفته‌ای که حافظ داشت، نظم و ترتیب می‌یافت. این بیت به تأثیر معشوق در شعر و زندگی حافظ اشاره دارد.

---

تفسیر شعر

 

---

غزلیات حافظ شیرازی – ادبستان شعر پارسی

واژگان دشوار : مصراع بیت ها ابیات تحلیل بررسی همراه با معنا مفهوم شعر شرح کامل.