کوهی به قفا بسته‌ای ای شوخ دلازار

قاآنی شیرازی – قصیده شماره 169

در مطایبه و هزل و ملاعبه فرماید

کوهی به قفا بسته‌ای ای شوخ دلازار

با خویش کشانیش به هر کوچه و بازار

زان ‌کوه‌ گران ترسمت آزرده شود تن

خود را عبث ای شوخ دلازار میازار

تو کاه‌ کشیدن نتوانی چه‌ کشی ‌کوه

تو نرم‌تر و تازه‌تری از گل بربار

از نور مه چارده ماند به رخت رنگ

وز برگ ‌گل تازه خلد بر قدمت خار

بر لاله نهی پای شود پای تو رنجور

بر سایه نهی گام شود گام تو آزار

با حالتی این‌گونه مرا بس عجب آید

کاین ‌کوه ‌کشیدن نبود نزد تو دشوار

مزدور نیی اینهمه آخر چه‌ کشی رنج

حمال نیی این‌ همه آخر چه بری بار

من بار تو بر سینه نهم ای بت شنگول

کز بردن بار تو مرا می‌نبود عار

آن بار گران را که ‌کشند ار بتر ازو

شک نیست‌که در و‌زن بچربد ز دو خروار

چون است‌که آویخته داریش به مویی

این جرّثقیل از که بیاموختی ای یار

موییست میان تو میاویز بدین ‌کوه

ترسم‌که‌گسسته شود آن موی به یکبار

یارب چه بخیلی تو که اندر قصب سرخ

پیوسته‌ کنی سیم سپید این همه انبار

سیم از پی دادن بود و عقده گشادن

نز بهر نهادن ‌که تبه‌ گردد و مردار

زان سیم بپرهیزکه روزی ببرد دزد

رندان تو ندانی ‌که چه چُستند و چه طرار

من در بغل خویش‌ کنم سیم تو پنهان

تا راه به سیمت نبرد دزد ستمکار

مردم همه دانند که من طرفه امینم

در کار امانت به خیانت نشوم یار

آن سیم مرا ده که نگهدارمش از دزد

پنهان‌کنم اندر شکن جبه و دستار

ور مشورت از من‌کنی و رای تو باشد

در سیم تو الا به تجارت نکنم‌کار

سیم تو دهم وام به اعیان ولایت

باسوده ده و شانزده چون مرد رباخوار

شک نیست‌که سیم از پی سودا بود و سود

تا مایه ی امسال فزونتر شود از پار

ور رسم تجارت نبود سیم بکاهد

در مدت اندک برود مایه ی بسیار

ور نیز به تنها نکنی رای تجارت

من با تو شراکت‌کنم ای دوست به ناچار

من بر زبر سیم تو از چهره نهم زر

وایین شراکت بگذاریم چو تجّار

زر من و سیم تو هرآن سود که بخشد

تقسیم نماییم به آیین و به هنجار

دو بهره مرا باشد و یک بهره تو را زانک

بر سیم بچربد ز در قیمت دینار

نی نی که من این حرف به انصاف نگفتم

دینار مرا نیست بر سیم تو مقدار

دینار مرا کس ز من امروز نخرّد

وان سیم تو را جمله به جانند خریدار

امروز بتا شرح دهم قصه ی دوشین

کان قصه تو را غصه زداید ز دل زار

دوشینه شدم جانب آن خانه‌ که دانی

جایی‌که به شب چرخ برین را نبود بار

خود را بدو صد حیله در آن خانه فکندم

پنهان به‌ کمینی شده چون روبه مکار

برخی نشد از شب‌ که ز جا مرغ صراحی

برجست و همی لعل روان ریخت ز منقار

چون ماه فروزنده ز هر حجره درآمد

حوری بچه ای سرو به قد کبک به رفتار

یک جوق پری از پی دیوانگی خلق

از چهر نکو پرده فکندند به یکبار

حوری نسبانی همه چون سرو قباپوش

غلمان بچگانی همه چون ماه کله دار

قد همه چون فکرت من آمده موزون

زلف همه چون طالع من گشته نگونسار

دوری دو سه چون باده ببردند و بخوردند

برخاست خروش دهل و چنگ و دف و تار

در رقص فتادند و سرین‌های مدور

در چرخ زدن آمد چون‌گنبد دوِار

آوازه فکندند به هم مالک و مملوک

شلوار بکندند ز پا بنده و سالار

دامن به کمر بر زده هر یک ز پس و پیش

چون زاهد وسواسی در کوچه ی خمار

تا چشم همی‌رفت سرین بود به خرمن

تا دیده همی دید سمن بود به خروار

گفتی‌ که بود کارگه دنبه‌ فروشان

کانجا به سلم دنبه فروشند به قنطار

یا طایفه ی پنبه‌فروشان ز پس سود

آورده همی پنبه ی محلوج به بازار

بازار حلب بود تو گفتی‌که ز هر سوی

گردیده یکی آینه ی صاف پدیدار

گفتی‌که سرین همه قندیل بلورست

کاویخته از بهر چراغان به شب تار

مانا مگر از عهد کیومرث به هر شهر

سیمین ‌کفلی بوده در آنجا شده انبار

القصه بخوردند و بخفتند ز مستی

بر روی هم افتاده ز هرگوشه ملخ وار

از پیش قضیب همه چون دانه ی خرما

وز پشت سرین همه چون تل سمن‌زار

زینسوی همه شمع و زانسو همه قندیل

زین روی همه‌ گنج وزان رو همه چون مار

من چابک و چالاک برفتم ز کمینگاه

زانگونه که کفتار رود بر سر مردار

آنان همه سرمست و مرا فرصت دردست

آنان همه در خواب و مرا طالع بیدار

در ساق یکی نرم فرو بردم انگشت

وز پای یکی‌گرم برون ‌کردم شلوار

گه‌ کام من از بوسه ی این معدن شکّر

گه مغز من از طره ی آن طبله ی عطار

بر دمّل آن‌گاه فرو بردم نشتر

در ثقبه ی این‌گاه فرو کردم مسمار

تیغم به سپر رفت فرو تا بن قبضه

تیرم به هدف گشت نهان تا پر سوفار

در چشم فرودین همه را میل کشیدم

نه خواجه به جا باز نهادم نه پرستار

القصه بدین قدّ کمان وار همه شب

حلاج صفت پنبه زدن بود مرا کار

من تکیه چو بهمن زده بر تخت ‌کیانی

وانان چو فرامرز شده بر زبر دار

تا زان تل و ماهور برون رانم شبدیز

مهمیز زدم بر فرس نفس ستمکار

نزدیک‌‌ اذان سحر از جای بجستم

گفتم بهلم نقشی ازین نادره‌ کردار

از جیب قلمدان به در آوردم چابک

مانند دبیری‌ که بود کاتب اسرار

بر صفحه ی سیمین سرینشان بنوشتم

نام و لقب خویش‌ که النار ولاالعار

وانگه ز پی توشه ی ره بوسه ی چندی

برداشتم از ساق و سرین و لب و رخسار

وایدون به یقینم‌ که بر الواح سرینشان

باقی بود آن نقش چو بر آینه زنگار

چون نام مرا صبح ببینند نوشته

گویند زهی شاعرک شبرو عیار

باری همه را داغ غلامی بنهادم

کز صحبت منشان نبود زین سپس انکار

ویدون همه را در عوض جامه و جیره

طومار غزل می‌دهم و کاغذ اشعار

لیکن به سر و جان تو ای ترک که امروز

کردم به دل از هر گنه رفته ستغفار

زیرا که دلی تا ز گنه پاک نگردد

آورد نیارد به زبان مدح جهاندار