قامت سروی چو بینم بر کنار جویبار

قاآنی شیرازی – قصیده شماره 168

ممدوح این قصیده معلوم نیست‌،‌ گویند قائم مقام است

قامت سروی چو بینم بر کنار جویبار

از غم آن سرو قامت جویبار آرم کنار

جویبار آرم کنار خوی ازین غیرت که غیر

گیرد او را در کنار و او ز من گیرد کنار

تا نگرید ابر از بستان نروید ضیمران

او کنون گرید که باغش ضیمران آورده بار

چون به برگ لاله ژاله اشک سرخش بر رخان

چون به‌ گرد ماه هاله خط سبزش بر عذار

یاد آن لاله مرا چون هاله دارد گوژپشت

فکر آن هاله مرا چون لاله دارد داغدار

من به‌ تیغ و سبزه زین پس ماه نو را بنگرم

سبزه ی من خط دلبر تیغ من ابروی یار

ترک من ای داده یزدان روی و مویت را به هم

الفت ظلمات و نور آمیزش لیل و نهار

مار را خلاق مور و مار گر راند از بهشت

از چه بر روی بهشت آیینت موی مار سار

خط تو مور است  و زلفت مار من زین مار و مور

برنگردم تا نگردد تن غذای مور و مار

شعر من قلاب روح و شعر تو قلاب دل

شعر من پروین‌گرای و شعر تو شعری سپار

شعر من آب روان و شَعر تو تاب روان

این‌ یک از بس آبدار و آن یک از بس تابدار

شعر من تابنده کو‌کب شَعر تو تاریک شب

نور کوکب در شب تاریک‌گردد آشکار

هم ز شعر من عیان آثار شرع مصطفی

هم ز شعر تو پدید آثار صنع‌کردگار

با چنان شعری مرا خالیست انبان از شعیر

با چنین شَعری تو را عاریست اندام از شعار

من چنان نالان‌ که بحر از بخشش فخر امم

تو چنان مویان که کان از همت صدر کبار

بدر دولت صدر دین پشت هدی روی ظفر

شمس ملت چرخ فر کان کرم کوه وقار

کلک او لاغر ولی بازوی عدل از وی سمین

بخت او فربه ولی پهلوی خصم از وی نزار

روی او خورشید دین و رای او خورشید ملک

ملک ازین خرم بهشت و دین ازو خرم بهار

جد او جودی مجدت عم او عمان جود

وین به جود و جودت از عمان و جودی یادگار

جود او بحری است کاو را بحر عمان است موج

رای او نخلی است کاو را مهر رخشان است بار

هست رایش‌ پرنیانی ‌کافتاب او راست پود

هست رایش طیلسانی کآسمان او راست تار

مهر او از صخره ی صمّا برویاند سمن

قهر او از ساحت دریا برانگیزد غبار

ملک ترکی را ظهیری دین تازی را نصیر

قطب مکنت راسکونی چرخ‌ملکت رامدار

چشم ملت را فروغی جسم دولت را روان

باغ بینش را بهاری شاخ دانش را ثمار

بزم شوکت را سریری جان مجدت را سرور

دشت همت را سواری دست عزت را سِوار

چرخ با این قدرت از جاه تو می‌خواهد یمین

بحر با ای‌ن ثروت از جود تو می‌جوید یسار

عمت آن دستور آصف رای کز فکر دقیق

جانب خشکی کشاند ماهیان را از بحار

خصم کز سهمش به رویین دز گریزد غافل است

کز منایا سود ندهد مرد را رویین‌حصار

خشتی از ایوان جاه اوست جرم آسمان

آنی از دوران ملک اوست ملک روزگار

ملک‌ ازو بالد به‌خویش و کلک ‌ازو نازد چنانک

از نبی ام‌القری از شیر یزدان ذوالفقار

نیست ننگ او اگر حاسد ازو دارد گریز

نیست عار او اگر دشمن ازو جوید فرار

مهر رخشا لیک ازو مرمود دارد اجتناب

مشک بویا لیک ازو مزکوم دارد انزجار

گر بود بوجهل منکر مصطفی را نیست ننگ

ور شود ابلیس دشمن مرتضی را نیست عار

شهد نوشین لیکنش محرور داند ناپسند

قند شیرین لیکنش مدقوق خواند ناگوار

یا رب این انصاف باشد من بدین‌ فضل و هنر

زو جدا مانم چو عطشان از کنار چشمه سار

من نی ام گردون که در کاخش مرا نبود گذر

من نی ام گیهان ‌که بر صدرش مرا نبود گذار

نیستم معدن چرا دارد مرا اینگونه پست

نیستم دریا چرا خواهد مرا اینگونه خوار

کاخ او گیهان و بر من شش جهت از غصه تنگ

جود او عمّان و بر من ‌روزگار از فاقه تار

گر ازو نالم به گیهان عقل گوید کای سفیه

چرخ را بر زجر و منع او نباشد اقتدار

ور ازو مویم به کیوان وهم راند کی بلید

دهر را در امر و نهی او نباشد اختیار

نی خطا گفتم خطا او در عطا ابرست و من

شوره زارم‌کی شود از ابر خرم شوره زار

او کند اکرام لیکن چرخ نبود مهربان

او کند انعام لیکن بخت نبود سازگار

خار اگر عنبر نگردد ابر را نبود گناه

خاک اگر گوهر نگردد مهر را نبود عوار

سبزه لایق نیست‌ کاندر گلستان گردد سمن

خار قابل نیست‌ کاندر بوستان ‌گردد چنار

ابر نیسانی فشاند قطره لیکن‌ چون صدف

صفوتی باید که گردد قطره دُر شاهوار

این ‌حکایت بود حالی نی شکایت کز خلوص

شکوه نارد بر زبان پرورده از پروردگار

کس شنیدستی ‌که گویند شکوه از مادر کند

گر بنالد از برای شیر طفل شیرخوار

یا معاذالله کس این گوید که از حق ‌شاکی است

گر به یزدان نیم‌شب نالد فقیری ز افتقار

تا به ‌غیر از اسم نیک و رسم نیکی در جهان

هیچ اسم و هیچ رسمی می‌نماند پایدار

هیبت او خصم مال و همت او خصمِ مال

دولت او پایدار و دشمن او پایِ دار