به گیسو روی آن ترک تتاری

قاآنی شیرازی – قصیده شماره 334

در مدح امیرالامراء حسن خان نظام الدوله و تاریخ حفر قنوات سته در مملکت فارس گوید

به گیسو روی آن ترک تتاری

به ماهی ماند اندر شام تاری

مرا آن زلف تاری بنده دارد

نه آخر نام یزدان است تاری

کس از زلفش نتابد سر که گویی

کمند رستم است از تاب داری

به رخ چون موی ریزد بوی خیزد

چو ز آتش نکهت عود قماری

نبود ار زلف او با من نمی کرد

فلک هر روز چندین کج مداری

به عشقش گر چه جهدم بی ثمر بود

ولی چون سرو کردم بردباری

چه خوش پروانه دوشم داد تعلیم

که راحت ها بود در جانسپاری

صباح من چه فرخ بود امروز

که از راه آمد آن ماه حصاری

دل و جان خواست دادم سیم و زر خواست

سرافکندم به زیر از شرمساری

نگاهی کرد و شکر خنده ای زد

که خود کان زری تا چند زاری

تویی مداح آن ذاتی که دارد

به جود او جهان امیدواری

جناب حاجی آقاسی که اوراست

مسلم شیوه ی پرهیزگاری

گرت روزی دو از خاطر بیفکند

نباید داشت چندین دل فکاری

خدا ایوب را گر داشت رنجور

نبود الا ز فرط دوستداری

زند استاد اگر سیلی به شاگرد

نباشد جز پی آموزگاری

از آن فولاد در آتش گدازد

کز او سازند تیغ کارزاری

طبیب ار خسته را دارو فرستد

نباشد جز ز روی غمگساری

نه آخر شد عزیز مصر یوسف

که چندی بود در زندان به خواری

تو را خود صاحب دیوان شفیع است

گرفتم خود هزاران جرم داری

بس است این غصه و این قصه بگذار

که روز شادی است و شادخواری

ز جا برخیز و زین برزن بر آن رخش

که همچون باد پوید در صحاری

که صاحب اختیار کشور جم

که بادش تا قیامت بختیاری

ز قصر دشت نهری آرد امروز

به سوی دشت چون دریای ساری

به الفاظ دری از بهر آن نهر

بباید گفت نظمی چون دراری

ز بحر طبع شعری چند شیرین

بکن چون آب در آن نهر جاری

که ناگه بحر طبع من بجوشید

برون افکند دُر شاهواری

روان شد کلکم اندر وصف آن نهر

چو بر دریای بی پایان سماری

چه گفتم گفتم اندر عهد خسرو

که بادش تا قیامت شهریاری

محمد شاه دریا دل که عفوش

به کوه آموخت وصف بردباری

شهنشاهی که جز گردون نپوشد

به عهدش کس لباس سوگواری

مگر در زلف خوبان باشد ارنه

به مُلکش نیست رسم بی قراری

مگر در چشم ترکان یابی ارنه

به دورش نیست خوی ذوالخماری

دو مژگانش به گاه خشم ماند

به ناخن های شیر مرغزاری

جناب حاجی آقاسی که اوراست

در امر آفرینش پیشکاری

خداوندی که ابر دست جودش

کند کِشت امل را آبیاری

ز حزم استوار او عجب نیست

که بر دریا کند صورت نگاری

نگرید هیچکس در عهد جودش

مگر در باغ ابر نوبهاری

نخندد هیچکس در روز قهرش

مگر بر کوه کبک کوهساری

نشاید داد در دوران جاهش

جهان را نسبت بی اعتباری

چرا کلکش که دولت زو سمین است

به سر هر دم درافتد از نزاری

چه خصمی دارد او با زر ندانم

که در رویش نبیند جز به خواری

حمایت گر کند کاهی سبک را

شود کوهی گران در استواری

دهد چون نور هستی هر کسی را

به قدر پایه ی خود کامگاری

حسین خان آسمان مکرمت را

چو یکتا دید در خدمتگزاری

مر او را ملک یزد و فارس بخشید

لقب دادش به صاحب اختیاری

چو صاحب اختیار این مرحمت دید

میان بربست بهر جان نثاری

شد از جان خواستار خدمت او

کز استغنا به است این خواستاری

سراپا حق گزار نعمت اوست

که بر نعمت فزاید حق گزاری

به وجد آید ز یاد خدمت او

چنان کز باد سرو جویباری

به راه او اگر جان برفشاند

هنوزش هست در دل شرمساری

نهد خاک رهش بر فرق گویا

به سر دارد هوای تاجداری

غرض چون آمد اندر خطه ی فارس

نخست از باطن او جست یاری

به بدخواهان دولت حمله آورد

چو بر گنجشک شاهین شکاری

چو حکم محکم او خواست سازد

قناتی چند جاری در مجاری

برآورد از زمین شش رشته کاریز

همه چون شعر من در آبداری

چو روی شاهدان در روح بخشی

چو وصل دلبران در سازگاری

چو جان جبرئیل از تابناکی

چو آب سلسبیل از خوشگواری

ز صافی آب هر کاریز در جوی

چو در قلب موحد نور باری

تو پنداری دو صد نوبت در آن آب

جبین شستند خوبان خماری

به جوی آن آب چون می جنبد از باد

سلیمان است گویی در عماری

بدان شش رشته کاریز اندر آویخت

دلش سررشته ی امیدواری

دو ز آنها را به نام شاه فرمود

که سلطانیش خواند و شهریاری

دو دیگر را بنام خواجه ی عصر

که بادش تا به محشر نامداری

یکی را نام نامی حاجی آباد

که از حاجی بماند یادگاری

یکی عباس آباد است کاین نام

غمین را بخشد از غم رستگاری

یکی را هم به نام شاه مظلوم

حسین آن زیب عرش کردگاری

یکی را هم به نام شاه مردان

علی آن شهره در دلدل سواری

فرات آسا چو گشت آن آب شیرین

به شهر اندر چو جان در جسم جاری

مرا فرمود قاآنی چه باشد

که بر تاریخ آن همت گماری

به تاریخش روان چون آب گفتم

حسین آب فراتی کرد جاری